OPRACOWANE 98 ZAGADNIENIA na EGZAMIN LICENCJACKI.

Zagadnienia Egzamin Dyplomowy

kierunek Pielęgniarstwo studia pierwszego stopnia

rok akademicki 2022- 2023

1.	1. Wymień  etapy procesu pielęgnowania i scharakteryzuj je. I etap – poznanie aktualnego stanu pacjenta i najbliższego środowiska   II etap – zaplanowanie właściwej opieki (pielęgnowania) nad pacjentem i jego najbliższym otoczeniem   III etap – wykonywanie procesu pielęgnowania,   IV etap – ocenianie pozyskanych wyników   Etap I -Rozpoznanie stanu podmiotu opieki.   W pierwszym etapie jest ustalenie rozpoznania pielęgniarskiego, czyli tak zwanej - diagnozy. Ten etap opiera się na zbieraniu informacji w zakresie podmiotu opieki, czyli pacjent i jego otoczenia, które mogą mieć wartość dla pacjenta. Takie dane stanowią grunt do sformułowania diagnozy. W czasie wykonywania procesu pielęgnowania cennym źródłem informacji o pacjencie są najbliższe osoby, dzięki którym można uzyskać potrzebne dane. Sposoby zbierania informacji, to inaczej sposoby działania, dzięki którym pielęgniarka uzyskuje potrzebne informacje.  Są nimi: wywiad, obserwacja pielęgniarska, analiza dokumentów a także dokonywanie pomiarów Etap II - Planowanie pielęgnowania.  W etapie II trzeba ustalić, w jaki sposób opieka będzie realizowana podopiecznemu i jego rodzinie. Należy przemyśleć rozwiniecie samoopieki, wykorzystać możliwości opieki nieprofesjonalnej jak również opieki profesjonalnej. Oczywiste dla tego etapu jest podejmowanie decyzji jakie działania powinny być podejmowane względem pacjenta.   Etap III - Realizowanie planu pielęgnowania.   Na tym etapie wprowadza się w życie to co zostało zaplanowane wcześniej. Etap IV - Ocenianie wyników planowania. Dzięki teoriom pielęgnowania można w sposób racjonalny polepszyć jakość opieki poprzez:   -zapewnieniu pielęgniarkom podstaw do dokładniejszego i lepszego poznania pacjenta i jego stanu zdrowia,   -przedstawieniu w jaki sposób pozyskane informacje dostarczają dane o stanie zdrowia pacjenta,   -zwróceniu uwagi na ważne dane o pacjencie i jego środowisku, zwróceniu uwagi na konieczność dochodzenia powiązań między bazą danych a przewidywaniami, co do wykorzystywanych wyników opieki. Każdy z etapów procesu pielęgnowania spełnia określoną funkcję w całym procesie. Charakter każdego etapu jest inny, ale nie ma ważniejszych i mniej ważnych. Wartość procesu nie tkwi bowiem w pojedynczych etapach, ale w ich kompleksowości i komplementarności.	1
2.	2. Proszę scharakteryzować pojęcie zdrowia publicznego, cele i funkcje. Definicja WHO „Zorganizowany wysiłek społeczeństwa, przede wszystkim za pośrednictwem instytucji publicznych, podejmowany w celu poprawy, promowania, ochrony i przywracania zdrowia populacji w wyniku wspólnego działania. Obejmuje świadczenia takie jak analiza sytuacji zdrowotnej, nadzór epidemiologiczny, promocja zdrowia, zapobieganie, kontrola chorób zakaźnych, ochrona środowiska i warunków sanitarnych, przygotowanie do katastrof i reagowanie na nie, higiena i medycyna pracy. „nauka i sztuka zapobiegania chorobie, wydłużania życia oraz promowania, zdrowia poprzez zorganizowane wysiłki społeczeństwa” Nauka zdrowia publicznego to tworzenie, weryfikowanie i wykorzystanie teorii naukowych oraz prowadzenie badań naukowych. Sztuka zdrowia publicznego to inaczej działania praktyczne, które przebiegają pod postacią polityk i programów zdrowotnych wynikających bezpośrednio z nauki zdrowia publicznego  Nowe zdrowie publiczne Zgodnie z definicją z 1986 r. nowe zdrowie publiczne to „profesjonalna i społeczna troska o całe środowisko dla zdrowia”.  Podkreślono, że termin ten wywodzi się ze starego zdrowia publicznego, które zwłaszcza w XIX w. dążyło do redukcji tych czynników ryzyka dla zdrowia, które płyną ze środowiska fizycznego. Obecnie, z dodanym epitetem, obejmuje także środowisko społeczno-ekonomiczne, jak np. wysokie bezrobocie. Zwrócono uwagę, że termin ten powinien być stosowany do kwestii środowiskowych z wyłączeniem zagadnień dotyczących jednostkowych świadczeń zdrowotnych, nawet zapobiegawczych, takich jak szczepienia ochronne oraz kontrola urodzeń. Zdrowie publiczne to nauka i sztuka służąca zapobieganiu chorobom, poprawie i przedłużaniu życia, zdrowia i witalności fizycznej i psychicznej jednostek poprzez zorganizowane działania zbiorowe ukierunkowane na: poprawę stanu zdrowotnego środowiska, walkę z chorobami, które przedstawiają największe zagrożenia, edukację jednostek w zakresie reguł higieny osobistej, organizowanie świadczeń i usług medycznych i pielęgniarskich, mając na uwadze wczesną diagnostykę i leczenie zapobiegawcze, wdrażanie środków i rozwiązań socjalnych, które zabezpieczałyby każdej jednostce danej zbiorowości poziom życia umożliwiający podtrzymanie zdrowia (Winslow, 1920) (Acheson, ) Cele:  Głównym celem zdrowia publicznego jest zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli poprzez realizację zadań posiadających wymiar zbiorowy lub indywidualny.  Funkcje:  1. Monitorowanie sytuacji zdrowotnej (chorobowość i umieralność, determinanty zdrowia, efektywność działań zdrowia publicznego). 2. Ochrona środowiska (bezpieczna woda, jakość i bezpieczeństwo żywności, ścieki, kanalizacja i usuwanie odpadów, kontrola substancji niebezpiecznych). 3. Promocja zdrowia (działania społeczności na rzecz zdrowia, informacja i edukacja dla zdrowia oraz zwiększanie umiejętności życiowych). 4.Zapobieganie chorobom zakaźnym, nadzór nad nimi i ich kontrola (szczepienia ochronne, kontrola ognisk, nadzór epidemiologiczny). 5. Legislacja, regulacje związane ze zdrowiem publicznym. 6.Higiena i medycyna pracy (occupational health). 7. Świadczenia zdrowia publicznego (w tym higiena i medycyna szkolna, usługi laboratoryjne, usługi ratunkowe oraz w stanach kryzysowych). 8. Zarządzanie zdrowiem publicznym (współpraca międzynarodowa, polityka zdrowotna, planowanie i zarządzanie, wykorzystanie dowodów naukowych, badania). 9. Opieka nad populacjami podatnymi oraz wysokiego ryzyka (opieka nad matką i dzieckiem, planowanie rodziny). 10. Prowadzenie badań w celu uzyskania nowych informacji (insights) oraz innowacyjnych rozwiązań problemów zdrowotnych.
3.	3. Podaj zakres działań ochrony zdrowia, opieki medycznej i zdrowia publicznego Zadania z zakresu zdrowia publicznego obejmują: monitorowanie i ocenę stanu zdrowia społeczeństwa, zagrożeń zdrowia i jakości życia związanej ze zdrowiem społeczeństwa; edukację zdrowotną dostosowaną do potrzeb różnych grup społeczeństwa (w szczególności dzieci, młodzieży i osób starszych); Podstawowe pojęcia zdrowia publicznego: ·        1. zachowania zdrowotne,  ·        2. uwarunkowania zdrowia,  ·        3. problemy zdrowotne,  ·        4. profilaktyka,  ·        5. zdrowie i choroba,  ·        6. czynniki ryzyka,  ·        7. styl życia,  ·        8. wskaźniki epidemiologiczne Ad.1 zachowania zdrowotne to wszelkie zachowania (nawyki, zwyczaje, postawy, wartości uznane przez jednostki ludzkie i grupy społeczne) w dziedzinie zdrowia oraz to jaki jest człowiek pod względem zdrowotnym, co wyraża się w jego zachowaniu zdrowotnym: jak pojmuje zdrowie, jak je ocenia, w jaki sposób nim dysponuje, jak reaguje na zdrowie innych. Wśród najczęściej eksponowanych zachowań znajdują się:  ·        sposób żywienia,  ·        regularna aktywność fizyczna,  ·        sposób spędzania wolnego czasu i odpoczynek,  ·        radzenie sobie ze stresem,  ·        niepalenie tytoniu i unikanie dymu papierosowego  ·        nienadużywanie alkoholu,  ·        rezygnacja z konsumpcji środków psychoaktywnych Ad.2 Koncepcję uwarunkowań  zdrowia przedstawił w 1974 roku Marc Lalonde, ówczesny Minister Zdrowia Kanady. Lalonde wyróżnił 4 grupy czynników mających wpływ na stan zdrowia ludności:  1.obszar biologii i genetyki, 16% 2.zachowań i stylu życia, 53% 3.środowiskowy (do którego zalicza się czynniki ekonomiczne, społeczne, kulturowe i fizyczne), 21% 4.obszar organizacji systemu ochrony zdrowia. 10%   Wymienione obszary zdrowia znane są pod nazwą pól zdrowotnych Lalonde’a. uwarunkowania zdrowia. Determinanty zdrowia według pól Lalonde’a: ·   *  Największy, bo 53% wpływ na zdrowie człowieka ma styl życia, na który składają się między innymi takie elementy: aktywność fizyczna, sposób odżywiania się, umiejętności radzenia sobie ze stresem, stosowanie używek (nikotyna, alkohol, środki psychoaktywne) czy zachowania seksualne. ·    *  Środowisko fizyczne warunkuje stan zdrowia człowieka w około 21%. Korzystny wpływ na zdrowie mają czyste powietrze i woda, zdrowa i bezpieczna szkoła oraz zakład pracy. Negatywne oddziaływanie środowiska na zdrowie wynika w znacznym stopniu z degradacji środowiska naturalnego, promieniowania jonizującego, hałasu, szkodliwych substancji chemicznych oraz czynników biologicznych. ·     *  Zdrowie człowieka w 16% uwarunkowane jest przez czynniki genetyczne, które mogą powodować dziedziczne predyspozycje do wystąpienia określonych chorób czy problemów zdrowotnych. ·     *  Jedynie 10%, czyli najmniejszy wpływ na zdrowie ma opieka zdrowotna, jej struktura, organizacja, funkcjonowanie czy też dostępność do świadczeń medycznych i ich jakość. Ad3. Problemy zdrowotne ·     *  Zapobieganie i kontrola chorób zakaźnych, szczepienia ochronne, zdrowie matek i dzieci, problemy środowiska naturalnego, statystyka dotycząca problemów zdrowotnych.  ·     *  Śmiertelność i zachorowalność:- choroby układu krążenia, nowotwory złośliwe, urazy, choroby psychiczne, choroby mięśni, stawów I kości, choroby układu oddechowego, zakażenia.  ·      *  Czynniki ryzyka i promocja zdrowia: - nikotynizm, alkoholizm, narkomania, odżywianie, otyłość, aktywność fizyczna, uzależnienia, środowisko.  ·      *  Zdrowie populacji: - zdrowie matki i dziecka, zdrowie dzieci i młodzieży, zdrowie ludzi starszych, zdrowie niepełnosprawnych.  ·      *  Działania systemu opieki zdrowotnej i samorządu lokalnego:- jakość opieki zdrowotnej, opieka podstawowa, prawa pacjenta, wczesne diagnozowanie, promocja zdrowia, edukacja zdrowotna, prewencja urazów.  Ad 4. Profilaktyka  Profilaktyka chorób to działania ukierunkowane na zapobieganie wystąpieniu choroby, na minimalizowanie wpływu choroby i niepełnosprawności albo – jeśli nie jest to możliwe – opóźnienie jej postępu. Profilaktyka pierwotna (I fazy) to działania ukierunkowane na ludzi zdrowych i ich środowisko życia w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia chorób lub zaburzeń zdrowia.  Profilaktyka pierwotna to m.in. szczepienia ochronne oraz edukacja zdrowotna. Profilaktyka wtórna (II fazy) polega na wczesnym wykrywaniu chorób i szybkich działaniach naprawczych w celu powstrzymania rozwoju choroby – poszukiwaniu czynników ryzyka i ich eliminowanie. Skierowana jest do osób zagrożonych i obejmuje m.in. badania przesiewowe (screening) – np. w kierunku raka piersi (mammografia) czy szyjki macicy (cytologia), badania okresowe, kontrolę czynników ryzyka, poradnictwo Profilaktyka III fazy dotyczy działań leczniczych i rehabilitacyjnych podejmowanych w czasie, gdy choroba jest już w pełni rozwinięta.  Jej cel to ograniczanie skutków choroby oraz zmniejszanie ryzyka jej nawrotów.  Obejmuje m.in. leczenie, opiekę ostrą, kontynuację leczenia, rehabilitację, zarządzanie powikłaniami  Ad. 5 Zdrowie i choroba  definicja pojęcia zdrowia zawarta w Konstytucji Światowej Organizacji Zdrowia z 1946 roku określa: • „zdrowie to pełen dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny, a nie tylko brak choroby czy niedomagania (niepełnosprawności, ułomności) W 1948 roku Światowa Organizacja Zdrowia opracowała pozytywną definicję zdrowia: „Zdrowie jest stanem (pełnej) równowagi i dobrostanu biopsychospołecznego, który pozwala jednostce na adaptację do środowiska i realizację życiowych planów i aspiracji.” CHOROBA – reakcja dynamiczna ustroju na działanie czynnika chorobotwórczego. Choroba jest zaburzeniem funkcjonowania układu, narządu, tkanki lub komórki, Chorobę rozumie jako patologie organizmu, która przejawia się brakiem funkcjonalności lub niesprawności jego wybranych narządów, organów lub układów. Cztery modele zdrowia i choroby: a) biomedyczny, w którym choroba jest definiowana w kategoriach anatomii, fizjologii, biochemii i mikrobiologii.  b) socjomedyczny, gdzie choroba jest postrzegana jako dewiacja biologiczna lub społeczna wymagająca interwencji lekarza lub właściwego opiekuna społecznego, c) psychologiczny, podkreślający aspekt relacji pomiędzy stanem psychicznym a funkcjami organizmu człowieka. W tym modelu człowiek traktowany jest podmiotowo, a choroba pojawia się w momencie utraty właściwych zasobów energii uniemożliwiającej zachowanie stanu równowagi i harmonii, d) socjoekologiczny, mówiący, iż choroba jest brakiem równowagi, dysharmonią elementów ułożonych hierarchicznie struktur ekosystemu  Ad. 6 Czynniki ryzyka Czynniki, które mają wpływ na zdrowie są liczne i współdziałające. Z wyjątkiem uwarunkowań genetycznych, mogą one wpływać na zdrowie w sposób bezpośredni i pośredni.  Do determinantów bezpośrednich zaliczamy np. sposób odżywiania, nałogi, podczas gdy determinantami pośrednimi są m.in. warunki makroekonomiczne, społeczno-demograficzne. Te drugie bardzo istotnie wpływają na skalę pozytywnego bądź negatywnego oddziaływania na zdrowie czynników bezpośrednich. Do najważniejszych determinant zdrowia należą środowisko społeczno-ekonomiczne, środowisko fizyczne, a także indywidualne zachowania.  Według Światowej Organizacji Zdrowia do czynników warunkujących zdrowie zalicza się pokój, schronienie, edukację, żywność, dochody, stabilny ekosystem, zrównoważone zasoby oraz sprawiedliwość społeczną i równość.  Brak dostępu do tych czynników powoduje nierówności w zdrowiu społeczeństw, co z kolei prowadzi do nierówności społeczności lokalnych, regionów i krajów. Czynników ryzyka, które doprowadzają do przedwczesnej śmierci jest mnóstwo. WHO wyodrębniła 10, na które zamierza zwrócić większą uwagę w 2019 roku i poprzez rozmaite działania zmniejszyć ich chorobotwórczy potencjał. ·  * czynniki związane z stylem życia: palenie tytoniu, niska aktywność fizyczna, nadużywanie alkoholu, nieprawidłowa dieta ·   * Zanieczyszczone powietrze. ·   * problemami zdrowia psychicznego, które zajmują drugie miejsce wśród przyczyn przedwczesnych zgonów w grupie wiekowej 15-19 lat. ·   * pandemią grypy.  ·   * rosnącą opornością bakterii, pasożytów, wirusów i grzybów na antybiotyki, leki antywirusowe i antymalaryczne.  ·   * zbyt częste przepisywanie i stosowanie antybiotyków oraz pozostałych środków, a także nadużywanie ich w hodowli zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności, a także w środowisku naturalnym. ·   * problem z gruźlicą leko i wielolekooporną.  ·   * wybuchu ognisk gorączki krwotocznej wywołanej przez wirusy Ebola.  ·   * zagrożenie wirusami wywołującymi gorączki krwotoczne także inne potencjalnie groźne patogeny, które stwarzają globalne ryzyko dla zdrowia, m.in. wirus Zika, SARS, MERS czy niepoznany jeszcze mikrob, który może doprowadzić do pandemii choroby, z jaką ludzkość do tej pory nie miała do czynienia. ·   * zagrożeniem dla zdrowia świata jest ostra choroba zakaźna denga (należąca do grupy gorączek krwotocznych) Ad.8 Wskaźnik epidemiologiczne  to miary częstości występowania chorób. Do najważniejszych wskaźników epidemiologicznych należą: ·   * Wskaźnik rozpowszechnienia chorobowości (prevalence) i  ·   * Wskaźnik zapadalności (incidence).  Chorobowość mierzy proporcję osób w populacji mających daną chorobę, lub inną badaną cechę, w zdefiniowanym momencie i dostarcza oszacowania prawdopodobieństwa (ryzyka), że dana osoba będzie chora w tej chwili, lub krótkim przedziale czasowym. Zapadalność mierzy liczbę nowych przypadków chorobowych (ale może być używana jako wskaźnik innych zdarzeń), które pojawiły się w badanej próbie (populacji). Wskaźnikami „pozytywnego zdrowia” mogą zaś być: aktywność człowieka, jego poczucie samospełnienia, zdolność do wykonywania ról i zadań społecznych, pozytywne relacje z otoczeniem czy zdolność adaptacji do zmiany społecznej w chorobowych (ale może być używana jako wskaźnik innych zdarzeń), które pojawiły się w badanej próbie (populacji).
4.	4. Jak rozumiesz pojęcie choroba cywilizacyjna. Omów kategorie chorób cywilizacyjnych wg WHO.    Są to powszechnie znane choroby, spowodowane rozwojem cywilizacji. Częstotliwość ich występowania zależy od stopnia rozwoju cywilizacyjnego społeczeństwa. Nie ma dokładnego podziału i nie można jednoznacznie powiedzieć czy dana choroba jest chorobą cywilizacyjną.  Choroby cywilizacyjne to: Choroby układu krążenia, Nadciśnienie tętnicze, Choroby nowotworowe, Depresja, Cukrzyca, Otyłość, Choroby przewodu pokarmowego, Anoreksja, Choroba górska, Choroba lokomocyjna Choroba wysokościowa, Zatrucia przemysłowe, Choroby wywołane przez działanie promieni jonizujących Choroby społeczne: to różnego typu schorzenia przewlekłe, szeroko rozpowszechnione w społeczności. Ograniczają możliwość wykonywania podstawowych zadań życiowych np. Pracy. Wymagają długiej regularnej opieki lekarskiej, są trudno wyleczalne, stanowią problem dla całego społeczeństwa jak:  - alkoholizm, nikotynizm, otyłość,  - choroby serca i naczyń krwionośnych (np. miażdżyca, choroba zwyrodnieniowa naczyń krwionośnych wywołana nadmiarem cholesterolu i wapnia; nadciśnienie, stan podwyższonego ciśnienia tętniczego; zawały - ograniczona martwica mięśnia sercowego spowodowana ustaniem dopływu krwi poprzez niedrożność naczynia wieńcowego; itd.), - AIDS, - choroby weneryczne,  - choroby reumatyczne, - cukrzyca  - niektóre choroby psychiczne,  - w ostatnich czasach wzrasta zachorowalność na gruźlicę.   Największym zagrożeniem dla naszego życia i zdrowia są choroby układu krążenia. Stanowią one przyczynę śmierci co drugiej osoby w Polsce. W celu zwalczania chorób układu krążenia w Polsce wytycza Narodowy Program Profilaktyki i Leczenia Chorób Układu Sercowo-Naczyniowego.  Choroby cywilizacyjne mają zasięg globalny, co oznacza, iż dotyczą one ludności na całym świecie.  Mają szerokie spektrum objawów i wpływają na różne układy i narządy w organizmie człowieka. Mogą prowadzić do poważnych powikłań, wpłynąć na jakość życia chorego i często wymagają regularnego przyjmowania leków.  Poniżej podział i przykłady chorób cywilizacyjnych. Choroby serca i układu krążenia – nadciśnienie, miażdżyca, choroba niedokrwienna serca stanowią poważny problem zdrowotny na całym świecie.  Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najczęściej występujących czynników ryzyka chorób serca i układu krążenia,  a miażdżyca jest jednym z najczęstszych schorzeń układu krążenia. Choroba niedokrwienna serca to poważna choroba, która wynika z niedostatecznego zaopatrzenia serca w tlen i składniki odżywcze. Wszystkie te choroby wymagają kontroli ciśnienia krwi, odpowiedniej diety, aktywności fizycznej oraz leczenia farmakologicznego lub nawet interwencji chirurgicznej. Choroby metaboliczne – otyłość, cukrzyca, dyslipidemia- są coraz powszechniejsze na całym świecie i stanowią poważne wyzwanie dla służby zdrowia. Otyłość zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy i innych chorób przewlekłych, cukrzyca może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak choroby nerek, problemy z sercem, a nawet utrata wzroku, natomiast dyslipidemia może prowadzić do miażdżycy lub zawału serca. Choroby układu oddechowego – astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc -  ich występowanie jest związane z paleniem papierosów lub narażaniem na czynniki drażniące takie jak pyłki, kurz czy zanieczyszczenia powietrza. Choroby nowotworowe – rak płuc, rak jelita grubego, rak żołądka i wątroby - są jednymi z najczęstszych przyczyn zgonów na świecie. Wszystkie choroby nowotworowe mają wspólną przyczynę - niekontrolowany wzrost komórek, które tworzą guzy lub nacieki nowotworowe. Ryzyko nowotworu zwiększa stres, palenie papierosów, źle zbilansowana dieta, obfitująca w cukry proste i tłuszcze trans. Choroby autoimmunologiczne – Hashimoto.  Coraz częściej diagnozuje się obecnie chorobę Hashimoto, w której przeciwciała atakują tarczycę, co prowadzi do niedoczynności tego narządu.  Objawy Hashimoto mogą obejmować zmęczenie, osłabienie, przyrost masy ciała, a także problemy z pamięcią i koncentracją. Choroby neurodegeneracyjne - choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, których skutki znacznie utrudniają życie pacjentowi.  Prowadzą one do postępującej utraty neuronów w mózgu i związane są z upośledzeniem funkcji poznawczych i ruchowych. Choroby psychiczne – depresja, nerwica, zaburzenia lękowe  Zaburzenia psychiczne prowadzą do poważnych problemów emocjonalnych i społecznych. Depresja diagnozowana jest obecnie wśród coraz młodszych osób i związana nieodłącznie z postępującymi zmianami społecznymi. Profilaktyka chorób cywilizacyjnych - profilaktyka obejmuje przede wszystkim zmiany w stylu życia. Zdrowa dieta, bogata w warzywa i owoce, stosowanie witamin i przeciwutleniaczy, ograniczenie spożycia tłuszczów i cukrów, regularna aktywność fizyczna oraz unikanie używek, takich jak papierosy czy alkohol, to podstawowe zasady profilaktyki chorób cywilizacyjnych. Istotne są także regularne badania, pozwalające na wczesne wykrywanie chorób i zapobieganie ich rozwojowi. Dlatego tak ważne jest edukowanie społeczeństwa na temat zdrowego stylu życia i wprowadzanie działań profilaktycznych, które pozwolą na zapobieganie chorobom cywilizacyjnym i poprawę jakości życia.
5.	5. Proszę wymienić działania zdrowia publicznego, które wpłynęło na poprawę stanu zdrowia i jakości życia ludzi w ostatnich 50 latach.   W 2009 roku obchodziliśmy uroczystość 55-lecia istnienia Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz 90-lecie istnienia służb sanitarno- epidemiologicznych w naszym kraju. Pierwszym, kluczowym dokumentem regulującym system ochrony zdrowia w Polsce, uznawanym za początek funkcjonowania służb sanitarnych w Polsce jest Państwowa zasadnicza ustawa sanitarna z dnia 8 lutego 1919 r. wydana Dekretem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego, powołująca do życia Ministerstwo Zdrowia Publicznego. Kolejnym aktem prawnym, podpisanym już przez pierwszego Marszałka Sejmu Ustawodawczego II Rzeczypospolitej,  była Zasadnicza ustawa sanitarna z dnia 19 lipca 1919 roku, w którym to akcie prawnym po raz pierwszy pojawiło się pojęcie „inspekcja sanitarna”. Zgodnie z ustawą „nadzór zwierzchni nad wszystkimi sprawami zdrowotnym w państwie” miał być kontynuowany przez Ministerstwo Zdrowia Publicznego. Początek pracy nad budowaniem systemu nadzoru sanitarno - epidemiologicznego w Polsce rozpoczął się już w roku 1918. Utworzono Instytut Epidemiologiczny w ramach Zakładu Mikrobiologii Lekarskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Na bazie Instytutu utworzono Państwowy Centralny Zakład Epidemiologiczny (PCZE). Utworzono także państwowe zakłady epidemiologiczne, jako działy specjalne państwowej służby zdrowia. Powstały one w Krakowie, Łodzi i Płocku. Zakład realizował zadania związane z nadzorem epidemiologicznym, rozpoznawaniem i zapobieganiem chorobom zakaźnym, produkcją szczepionek oraz koordynowaniem akcji przeciwepidemicznych na skalę krajową. Dnia 7 września 1923 roku PCZE przemianowano na Państwowy Zakład Higieny (PZH). W PZH utworzono również Zakład Produkcji Surowic i Szczepionek.   Wybuch II wojny światowej przerwał proces rozwoju zarówno Państwowego Zakładu Higieny, jak i całego procesu budowy systemu nadzoru sanitarnego – epidemiologicznego w Polsce. Po II wojnie światowej na skutek zniszczeń, jakich doznała Warszawa, w tym budynek PZH przy ul. Chocimskiej 24, okólnikiem z dnia 15 czerwca 1945 r. (Nr M 2693/45) Minister Zdrowia poinformował, że centrala PZH mieści się w Łodzi przy ul. Wodnej 40, a filie PZH funkcjonują w Gdańsku, Katowicach, Lublinie, Poznaniu, Białymstoku i Toruniu. Lata 50., 60. XX wieku były dla Państwowej Inspekcji Sanitarnej okresem rozwoju, ale też wytężonej pracy w zakresie zwalczania chorób zakaźnych i poprawy stanu sanitarnego kraju. Doskonalono procedury prowadzenia nadzoru nad bezpieczeństwem żywności i żywienia, prowadzono wywiady epidemiologiczne, sprawowano nadzór w zakresie warunków pracy, nauki i wypoczynku, rozwijano działalność oświatowo-zdrowotną. Jednym z osiągnięć Inspekcji Sanitarnej w latach 50 i 60 XX wieku był udział w masowych szczepieniach przeciwko chorobie Heine-Medina. W 1951 roku wystąpiła pierwsza większa epidemia polio w Polsce. Liczby zgonów w latach 1951-59 wahały się od 68 w roku 1953 r. do 348 w 1958 r. W tych latach zarejestrowano 1276 zgonów z powodu polio. Drugim ważnym zjawiskiem z punktu widzenia sanitarno –  epidemiologicznego i działania służb sanitarnych było wystąpienie ospy prawdziwej we Wrocławiu, w roku 1963. Od momentu powstania stacji sanitarno – epidemiologicznych, kolejne dziesięciolecia przynosiły szereg zmian, głównie natury organizacyjnej w funkcjonowaniu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zmiany dotyczyły w szczególności trybu powoływania inspektorów sanitarnych, zasad finansowania stacji sanitarno – epidemiologicznych i nazewnictwa organów Inspekcji, wynikającego z zakresu ich kompetencji i obszaru działania. Przełomowym aktem prawnym, obowiązującym ze zmianami do dnia dzisiejszego, jest ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W momencie jej wydania istniała tzw. pionowa podległość organów Inspekcji. Państwowych wojewódzkich, terenowych i portowych inspektorów sanitarnych powoływał Minister Zdrowia. Istotną zmianę w usytuowaniu organów Inspekcji w ramach administracji państwowej wprowadziła ustawa z dnia 24 lipca 1998. Niezależnie od wielu zmian organizacyjnych przeprowadzanych w Państwowej Inspekcji Sanitarnej na przestrzeni dziesięcioleci, cel jej funkcjonowania pozostaje niezmienny Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z ZAKRESU ZDROWIA PUBLICZNEGO, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami:   higieny środowiska,   higieny pracy w zakładach pracy,   higieny radiacyjnej,   higieny procesów nauczania i wychowania,   higieny wypoczynku i rekreacji, zdrowotnymi żywności,   żywienia i przedmiotów użytku, higieniczno-sanitarnymi, jakie powinien spełniać personel medyczny, sprzęt oraz pomieszczenia, w których są udzielane świadczenia zdrowotne - w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych. Nowym zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej, realizowanym od roku 2010 jest nadzór nad ustawowym zakazem wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych tzw. dopalaczy. W dniu 2 października roku 2010 r. decyzją administracyjną Głównego Inspektora Sanitarnego, zamknięto w Polsce ponad 1300 punktów sprzedaży ww. środków. Była to pierwsza w kraju próba rozwiązania nowego problemu zdrowotnego, jakim były zatrucia „dopalaczami”. Od tego czasu organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzą systematyczny nadzór w tym zakresie. Najważniejszym aktem prawnym regulującym zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jej organizację, zakres działania oraz uprawnienia jest ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 1985 Nr 12 poz. 49). Państwowa Inspekcja Sanitarna podlega ciągłym zmianom, dostosowując swoje zadania i strukturę do zmieniających się zagrożeń, nowych technologii i uwarunkowań finansowych. Zadania te realizuje 16 wojewódzkich, 318 powiatowych i 15 granicznych stacji sanitarno-epidemiologicznych    Oddział Epidemiologii    Oddział Higieny Komunalnej    Oddział Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku    Oddział Higieny Pracy    Sekcja Zapobiegawczego Nadzoru Sanitarnego    Sekcja Higieny Dzieci i Młodzieży    Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej Państwowa Inspekcja Sanitarna, inaczej sanepid, to instytucja, która pełni kluczową rolę w dbaniu o zdrowie publiczne i zapobieganiu szerzenia się chorób.
6.	6. Wymień i omów najważniejsze Prawa Pacjenta I. Prawo Pacjenta do świadczeń zdrowotnych  1. Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej.  2. Pacjent ma prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia.    Pkt.1 określa, że leczenie powinno być prowadzone według najnowszej wiedzy medycznej, według sprawdzonych metod i z użyciem leków, które są aktualnie zalecane w leczeniu danej choroby i w danym stopniu jej zaawansowania. Diagnostyka powinna być prowadzona w taki sposób, aby w jak najszybszym czasie umożliwić leczenie.  II. Prawo Pacjenta do informacji  1. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy ma prawo do uzyskania przystępnej informacji od lekarza o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia, rokowaniu.  2. Lekarz może być zwolniony z tego obowiązku wyłącznie na żądanie pacjenta.  3. Lekarz może udzielać powyższych informacji innym osobom tylko za zgodą Pacjenta.    Dokumentacja medyczna jest nie tylko informacją, co zostało wykonane, ale jest też odnośnikiem dla badań i leczenia w przyszłości. Dlatego bardzo ważne jest uzyskanie wszelkich możliwych informacji (wyników i opisów badań, wyników badań labolatoryjnych, zapisany komentarz lekarza do analizowanych przez niego informacji medycznych, opis zabiegów diagnostycznych i operacyjnych itp.  W przypadku informacji medycznej napisanej odręcznie, gdy istnieją trudności z jej odczytaniem, pacjent ma prawo żądać informacji napisanej w taki sposób, aby treść nie budziła wątpliwości czytającego. Gdy lekarz prowadzący aktualnie leczenie potrzebuje informacji medycznej od lekarza leczącego wcześniej, ten powinien ją udostępnić dla dobra chorego.  III. Prawo do tajemnicy informacji z nim związanych  1. Osoby wykonujące zawód medyczny są zobowiązane zachować w tajemnicy informacje związane z Pacjentem, w szczególności ze stanem zdrowia pacjenta.  2. Przepisu nie stosuje się wówczas, gdy Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy.  3. Osoby wykonujące zawód medyczny, udzielające świadczeń zdrowotnych są związane tajemnicą również po śmierci Pacjenta.    Dotyczy ogólnie informacji udzielanych przez personel medyczny pacjentowi i rodzinie czy znajomym. Przed wykonaniem czynności medycznych (badanie, leczenie i inne) pacjent powinien poinformować, kogo lekarz może informować, w razie zapytania, poza samym pacjentem. Bardzo często zdarza się, że o informacje o stanie pacjenta dopytują się nie tylko członkowie rodziny, ale także znajomi czy sąsiedzi. Lekarz ma obowiązek odmówić przekazywania jakichkolwiek informacji jakimkolwiek osobom, jeśli pacjent ich nie wskazał. Lecz jeśli osoba taka została wskazana, lekarz ma obowiązek udzielić jej informacji nie tylko w pełnym zakresie, ale także w sposób umożliwiający jej zrozumienie i skutki, jakie ona za sobą pociąga.    IV. Prawo Pacjenta do wyrażania zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych  1. Pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody po uzyskaniu odpowiedniej informacji.  2. Pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat, ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielnie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza.  3. Przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego, całkowicie ubezwłasnowolnionego lub niezdolnego do świadomego wyrażenia zgody, ma prawo do wyrażenia zgody, o której mowa w punkcie 1. W przypadku braku przedstawiciela ustawowego prawo to, w odniesieniu do badania, może wykonać opiekun faktyczny.    Zgoda na udzielanie świadczeń medycznych, poza trybem „ostrym”, gdy chodzi o ratowanie życia, musi być wrażona w postaci pisemnej. Pacjent ma prawo do dokładnego przeczytania treści przed podpisaniem oraz uzyskania wyjaśnień od pielęgniarki czy lekarza gdy jakiś aspekt proponowanej zgody na wykonanie procedury medycznej jest dla niego niejasny. Pacjent ma prawo odmówić zgody na wykonanie procedury medycznej i wówczas nie może ona być wykonana. W takiej sytuacji pacjent ma obowiązek podpisać oświadczenie o przyczynie braku zgody. Lekarz żąda tego, gdyż brak takiego oświadczenia może spowodować pociągnięcie go do odpowiedzialności za zaniechanie postępowania diagnostyczno-leczniczego.    V. Prawo do poszanowania intymności i godności Pacjenta  1. Pacjent ma prawo do poszanowania intymności i godności, w szczególności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych.  2. Prawo do poszanowania godności obejmuje także prawo do umierania w spokoju i godności.  3. Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych może być obecna osoba bliska.    Prawo to zabezpiecza intymność pacjenta m.in. w takich sytuacjach, jak badanie przy łóżku chorego czy omawianie jego sytuacji i stanu zdrowia. Nie może się to odbywać w obecności innych pacjentów czy osób postronnych. W ośrodkach klinicznych, gdzie w badaniach i procesie leczenia biorą udział studenci medycyny, lekarz przed podjęciem czynności powinien poinformować o tym fakcie pacjenta i poprosić go o zgodę na ich uczestnictwo. Często jest to po prostu forma grzecznościowa, ale jak bardzo wpływa ona na komfort pacjenta!    VI. Prawo Pacjenta do dokumentacji medycznej  1. Pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych.  2. Pacjent ma prawo do zapewnienia ochrony danych zawartych w dokumentacji medycznej oraz innych związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych.    podobnie jak w komentarzu do Prawa Pacjenta do Informacji (Pkt. II)    VII. Prawo Pacjenta do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza.  1. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wnieść sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia lekarza.    W razie braku zrozumienia decyzji lekarza czy jakichkolwiek wątpliwości pacjent ma prawo do uzyskania informacji od innego specjalisty w danej dziedzinie lub zmiany lekarza. Jest to normalne postępowanie i pacjent nie powinien mieć z tego powodu stresu. Ma to związek z pkt I i pkt. II.    VIII. Prawo Pacjenta do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego  1. Pacjent w zakładzie opieki zdrowotnej przeznaczonym dla osób wymagających całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami.  2. Pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej.    W przypadku infekcji zagrażającej innym pacjentom przebywającym w tym samym ośrodku, może zaistnieć potrzeba izolacji kontaktowej chorego i wówczas, ze względów epidemiologicznych, dostęp rodziny i bliskich może być utrudniony, co nie znaczy, że zawsze przeciwwskazany – w tym zakresie decyzja zależy od lekarza. Zawsze możliwy jest (lub powinien być) kontakt telefoniczny a także informacja od lekarza prowadzącego leczenie czy lekarza dyżurnego, oczywiście z uwzględnieniem prawa pacjenta określonego w pkt. II  IX. Prawo Pacjenta do opieki duszpasterskiej  X. Prawo Pacjenta do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie    Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z dnia 31 marca 2009 r.)
7.	7. Przedstaw i omów pozytywne i negatywne mierniki stanu zdrowia  1.Mierniki negatywne: chorobowość, zachorowalność, umieralność, śmiertelność. 2.Mierniki pozytywne: waga i wzrost, prawidłowość odżywiania, pojemność płuc, parametry krwi, stan uzębienia, płodność.   Chorobowość – to liczba osób chorych w badanym okresie, czyli liczba zdarzeń chorobowych lub osób chorych podzielona przez ogólną liczbę ludności.   Zachorowalność – to liczba nowych przypadków zachorowań zaistniałych w analizowanym okresie.   Różnica między chorobowością a zachorowalnością – zachorowalność odzwierciedla stan rozpowszechniania chorób o krótkim przebiegu, chorobowość natomiast – rozpowszechnienie w populacji chorób przewlekłych.   Rodzaje chorobowości: okresowa, punktowa, ogólna.   Umieralność – to liczba zgonów zaistniałych w danej populacji danym czasie.   Śmiertelność – to procent zgonów na ściśle określoną chorobę spośród ogólnej liczby chorych na tę chorobę.   Grupy ryzyka – grupy osób, u których stwierdza się istnienie czynnika ryzyka zwiększającego prawdopodobieństwo wystąpienia określonej zmiany.	2
8.	8. Kodeks etyki zawodowej pielęgniarki i położnej Rzeczypospolitej Polskiej. Jaka jest odpowiedzialność zawodowa pielęgniarek? Zasady etyki zawodowej i konsekwencje błędu. Cechy Kodeksu zakładają, że etyka pielęgniarki polega przede wszystkim na jej podejściu do pacjenta. W Kodeksie znajdziemy informacje o sposobie udzielania przez pielęgniarkę świadczeń, przekazywaniu informacji, czy respektowania poglądów pacjenta. Etyka zawodowa pielęgniarki i położnej to przede wszystkim troska i humanitarność.  Pielęgniarki i położne za swoje błędy odpowiadają przed sądem oraz rzecznikiem odpowiedzialności zawodowej. Odpowiedzialność zawodowa pielęgniarki dotyczy złamania norm wykonywania zawodu, naruszenia regulacji zawodu pielęgniarki i położnej, oraz zasad, jakie narzuca Kodeks etyki zawodowej pielęgniarki.   Konsekwencje błędu pielęgniarki  Pielęgniarka lub położna, która popełniła błąd, może się spotkać z:  upomnieniem,  naganą,  zakazem pełnienia funkcji kierowniczych w zakładach służby zdrowia do 5 lat,  zawieszeniem praw wykonywania zawodu od 6 miesięcy do 3 lat,  całkowitym pozbawieniem praw do wykonywania zawodu.
9.	9. Prawo wykonywania zawodu pielęgniarki i położnej. Co jest podstawą otrzymania prawa wykonywania zawodu pielęgniarki oraz powody pozbawienia prawa wykonywania zawodu pielęgniarki, podaj przykłady. Aby podjąć pracę w zawodzie pielęgniarki po ukończeniu studiów na kierunku pielęgniarstwo  należy uzyskać stwierdzenie prawa wykonywania zawodu pielęgniarki przez właściwą okręgową radę pielęgniarek i położnych oraz wpis do rejestru pielęgniarek prowadzonego przez okręgową radę pielęgniarek i położnych. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1251) prawo wykonywania zawodu stwierdza na wniosek osoby zainteresowanej, okręgowa rada pielęgniarek i położnych, właściwa ze względu na miejsce przyszłego wykonywania zawodu. Z kolei w myśl art. 41 ust. 1 tej ustawy na podstawie uchwały o stwierdzeniu prawa wykonywania zawodu okręgowa rada pielęgniarek i położnych dokonuje wpisu do okręgowego rejestru pielęgniarek i położnych i wydaje dokument „Prawo wykonywania zawodu pielęgniarki”.  Aby uzyskać prawo wykonywania zawodu pielęgniarki w Polsce należy spełnić warunki wskazane w art. 28 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem prawo wykonywania zawodu pielęgniarki przysługuje osobie:  posiadającej świadectwo lub dyplom ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej bądź uzyskane w innym państwie niż państwo członkowskie Unii Europejskiej świadectwo lub dyplom, pod warunkiem że dyplom lub świadectwo zostały uznane w Rzeczypospolitej Polskiej za równorzędne ze świadectwem ukończenia szkoły pielęgniarskiej lub dyplomem, zgodnie z odrębnymi przepisami, oraz że spełniają minimalne wymogi kształcenia określone w przepisach prawa Unii Europejskiej;  posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych;  której stan zdrowia pozwala na wykonywanie zawodu pielęgniarki;  która wykazuje nienaganną postawę etyczną.         Pielęgniarka może zostać pozbawiona prawa wykonywania zawodu jeśli dalsza jej praca zagraża życiu lub zdrowiu osób, nad którymi sprawuje ona opiekę.       Za co można stracić prawo wykonywania zawodu?  1) śmierci  2) zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu  3) prawomocnego orzeczenia przez sąd dyscyplinarny zakazu wykonywania zawodu  4) utraty pełnej zdolności do czynności prawnych.
10.	10. Przedstaw zasady i warunki wykonywania zawodu pielęgniarki określone w  ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej. Wykonywanie zawodu pielęgniarki polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w szczególności na:   1) rozpoznawaniu warunków i potrzeb zdrowotnych pacjenta;  2) rozpoznawaniu problemów pielęgnacyjnych pacjenta;  3) planowaniu i sprawowaniu opieki pielęgnacyjnej nad pacjentem;  4) samodzielnym udzielaniu w określonym zakresie świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych oraz medycznych czynności ratunkowych;  5) realizacji zleceń lekarskich w procesie diagnostyki, leczenia i rehabilitacji;  6) orzekaniu o rodzaju i zakresie świadczeń opiekuńczo-pielęgnacyjnych;  7) edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia; <8) stwierdzaniu zgonu, do którego doszło podczas akcji medycznej, o której mowa w art. 41 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1720, 1733 i 2705).>    Za wykonywanie zawodu pielęgniarki uważa się również:   1) nauczanie zawodu pielęgniarki lub położnej, wykonywanie pracy na rzecz doskonalenia zawodowego pielęgniarek i położnych lub nauczanie innych zawodów medycznych, których programy kształcenia wymagają współudziału pielęgniarki lub położnej;  2) prowadzenie prac naukowo-badawczych w zakresie pielęgniarstwa;  3) kierowanie i zarządzanie zespołami pielęgniarek lub położnych;  4) zatrudnienie w podmiocie leczniczym na stanowiskach administracyjnych, na których wykonuje się czynności związane z przygotowywaniem, organizowaniem lub nadzorem nad udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej;  5) zatrudnienie w podmiotach zobowiązanych do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.3) ) lub urzędach te podmioty obsługujących, w ramach którego wykonuje się czynności związane z przygotowywaniem, organizowaniem lub nadzorem nad udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej;  6) zatrudnienie w organach administracji publicznej, których zakres działania obejmuje nadzór nad ochroną zdrowia;  7) pełnienie służby na stanowiskach służbowych w Ministerstwie Obrony Narodowej oraz w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej, na których wykonuje się czynności związane z ochroną zdrowia i opieką zdrowotną;  8) pełnienie służby na stanowiskach służbowych w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej i innych stanowiskach Służby Więziennej, na których wykonuje się czynności związane z przygotowywaniem, organizowaniem i nadzorem nad udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej przez podmiot leczniczy dla osób pozbawionych wolności;  9) zatrudnienie w domach pomocy społecznej określonych w przepisach o pomocy społecznej, z uwzględnieniem uprawnień zawodowych pielęgniarki określonych w ustawie; 10) zatrudnienie na stanowisku pielęgniarki w żłobku lub klubie dziecięcym, o których mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1324, 1383 i 2140);  11) sprawowanie funkcji z wyboru w organach samorządu pielęgniarek i położnych lub wykonywanie pracy na rzecz samorządu;  12) powołanie do pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy pielęgniarki, jeżeli z wyboru wynika obowiązek wykonywania tej funkcji w charakterze pracownika, albo pełnienie funkcji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej, jeżeli z pełnieniem tej funkcji jest związane zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy;
11.	11. Profilaktyczne badania przesiewowe – na czym polegają, warunki korzystania z badań. Przedstaw przykłady badań przesiewowych. Profilaktyczne badania przesiewowe są to bezpłatne badania w kierunku wybranych chorób nowotworowych – raka piersi (mammografia), raka szyjki macicy (cytologia) i raka jelita grubego (kolonoskopia) – są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia lub przez Ministerstwo Zdrowia. Niektóre prowadzone są w całym kraju, niektóre tylko w wybranych województwach. Profilaktyczne badania przeprowadzane są wśród osób, które nie mają widocznych objawów danej choroby. Ich celem jest wykrycie we wczesnej fazie choroby. Wczesna diagnoza choroby zapobiega jej poważnym następstwom w przyszłości.  Najpopularniejsze są badania przesiewowe w kierunku nowotworów, ale istotne są również badania w kierunku wczesnego wykrycia chorób układu krążenia czy cukrzycy .  Podstawowe badania profilaktyczne (morfologia, OB, stężenie glukozy we krwi oraz ogólne  badanie moczu), a także lipidogram – raz w roku. RTG klatki piersiowej raz na pięć lat (osoby palące papierosy RTG klatki piersiowej co roku – diagnostyka raka płuca).
12.	12. Istota, cele, miejsca wstrzyknięcia śródskórnego oraz zasady postępowania. Istota wstrzyknięcia śródskórnego  Śródskórne wstrzykniecie 0,1 ml płynu, tak aby powstał wyraźny bąbel o średnicy kilku milimetrów.    Cel wstrzyknięcia śródskórnego:  -Szczepienie BCG.  -Próba tuberkulinowa.  -Próba uczuleniowa.  -Testy a1ergiczne    Miejsca wstrzyknięcia śródskórnego:  -Wewnętrzna strona przedramienia.  -Boczna część przedramienia w linii kciuka.  -Górny zewnętrzny odcinek lewego ramienia. W tym miejscu wykonywane jest szczepienie BCG.      Procedura wykonania wstrzyknięcia śródskórnego:  1.Zestaw do wykonania wstrzyknięcia śródskórnego.  2.Strzykawka jednorazowa l ml.  3.Igły: jedna do nabrania leku, druga do wstrzyknięcia śródskórnego  4.0,45 x 16 lub 0,33 × 13 i trzecia zapasowa.  5.Środek do dezynfekcji ampułki.  6.Gaziki jałowe do odkażania ampułki.  7.Pojemnik na odpady.  8.Pojemnik na zużyty sprzęt.  9.Rękawiczki ochronne _jednorazowego użytku.  10.Zlecony lek lub ampułka 0,9% roztworu NaCl.        Etapy wykonania wstrzyknięcia śródskórnego:  1. Sprawdzenie zlecenia lekarskiego.  2.Poinformowanie pacjenta o celu, istocie. przebiegu i ewentualnych niepożądanych objawach po  wstrzyknięciu.  3.Uzyskanie zgody pacjenta lub jego opiekuna na wykonanie wstrzyknięcia.  4. Umycie higieniczne rąk.  5.Przygotowanie zestawu.  6.Przygotowanie miejsca wkłucia:  -umycie skóry w wybranym miejscu wstrzyknięcia woda, z mydłem  -spłukanie pod bieżącą wodą;  -pozostawienie do wyschnięcia.  7.Polecenie pacjentowi przyjęcia pozycji siedzącej lub leżącej; pozycja uwarunkowana jest stanem  lub wiekiem pacjenta.  8.Założenie rękawiczek jednorazowego użytku.  9. Wykonanie wstrzyknięcia:  -wyjęcie strzykawki i igły z opakowania;  -połączenie igły ze strzykawką;  -zdezynfekowanie opakowania leku;  -uzyskanie dostępu do leku w ampułce/fiolce;  -zdjęcie osłonki z igły;  -nabranie leku do strzykawki;  -zmiana igły na strzykawce;  -uchwycenie ręki pacjenta;  -naciągnięcie skóry w miejscu wkłucia;  -wprowadzenie igły pod kątem l0-l5° ruchem półobrotowym, tak aby ścięcie igły  znajdowało się w całości w tkance, lekkie uniesienie skóry;  -dociśnięcie kciukiem lewej ręki połączenia igły i strzykawki w celu ich unieruchomienia;  -podanie leku w ilości 0,1 ml przez uciśnięcie tłoka strzykawki prawym kciukiem;  -usuniecie igły z tkanki.  10.Przypomnienie pacjentowi sposobu zachowania po wykonaniu wstrzyknięcia.  11.Uporządkowanie zestawu: posegregowanie używanego sprzętu.  12.usunięcie materiału jednorazowego użytku do pojemników na odpady komunalne i do spalenia.  13.Zdjęcie rękawiczek i higieniczne umycie rąk.  14.Udokumentowanie wstrzyknięcia.
13.	13. Przedstaw zasady  pobierania krwi żylnej – technika, wybór miejsca wkłucia, bezpieczeństwo wykonania procedury. Istota pobierania krwi do badań  Nakłucie naczyń krwionośnych: żylnych, włośniczkowych, tętniczych w celu pobrania krwi obwodowej do badań laboratoryjnych.  Cel pobierania krwi do badań  Badanie elementów morfotycznych krwi oraz składu osocza w celu uzyskania informacji o czynności układu krwiotwórczego i innych narządów, oceny zdrowia pacjenta, diagnozy choroby.  Badania laboratoryjne wykonywane są na zlecenie lekarza. Niektóre, np. grupa krwi, OB, morfologia, mogą być wykonane bez zlecenia lekarza na życzenie osoby nieprzebywającej w szpitalu, w celu zaspokojenia wiedzy na temat stanu zdrowia  Miejsca nakłucia naczyń krwionośnych w celu pobrania krwi do badania  Żyły:  zgięcia łokciowego;  przedramienia  Tętnice:  promieniowa;  łokciowa;  udowa.  Włośniczki:  płatek uszny;  opuszka palca czwartego lub piątego;  pięta u noworodków i niemowląt    Procedura pobrania krwi z naczynia żylnego    Zestaw do pobrania krwi z żyły:  Jałowa igła i próbówka-strzykawka, np. typu Monovette;  Suchy jałowy gazik;  Paski przylepca do umocowania opatrunku;  Opaska uciskowa;  Środek do dezynfekcji miejsca wkłucia, np. Skinsept. Leko;  Rękawiczki ochronne jednorazowego użytku;  Pojemniki na zużyte igły;  Miska nerkowata na odpadki.  Etapy pobierana krwi z żyły:  Sprawdzenie zlecenia na badanie;  Poinformowanie pacjenta o istocie, celu, przebiegu zabiegu;  Uzyskanie zgody pacjenta na pobranie krwi do badania;  Umycie higieniczne rąk;  Przygotowanie zestawu do pobrania krwi;  Ułożenie pacjenta w pozycji siedzącej lub leżącej: pozycja uwarunkowana jest stanem lub wiekiem pacjenta;  W przypadku pobierania krwi do kilku analiz odłączenie próbówko-strzykawki od igły przez odkręcenie i podłączenie kolejnej próbówko-strzykawki do igły wkłutej do naczynia żylnego;  Zwolnienie opaski uciskowej;  Uciśniecie miejsca wkłucia wacikiem i usunięcie igły z żyły;  Założenie opaski uciskowej na miejsce wkłucia z równoczesnym uniesieniem ręki pacjenta: nie należy zginać pacjentowi ręki W stawie łokciowym ponieważ w dole łokciowym może powstać krwiak;  Odłamanie tłoka od próbówko-strzykawki;  Oznakowanie probówek zgodnie z przyjętymi procedurami;  Uporządkowanie zestawu;  Posegregowanie używanego sprzętu, usunięcie materiałów jednorazowego użytku do pojemników na odpady komunalne i do spalenia;  Zdjęcie rękawiczek i higieniczne umycie rąk;  Przekazanie probówek z krwią do laboratorium wraz ze skierowaniem na wykonanie badania;  Udokumentowanie wykonania zabiegu w dokumentacji pacjenta.	3
14.	14. Zasady przygotowania pacjenta do pobrania krwi żylnej. Przygotowanie pacjenta do pobrania krwi do badania:  - Pacjent zgłasza się na czczo, po okresie nieprzyjmowania pokarmów i płynów przez 8-21 h.  - Powinien być wypoczęty.  - jeżeli lekarz prowadzący nie zaleci inaczej, pacjent powinien przyjmować leki jak zazwyczaj.  - Może zaistnieć konieczność przestrzegania określonej diety przez kilka dni przed badaniem, ustalonej z lekarzem prowadzącym oraz z laboratorium wykonującym analizy.  - Krew pobiera się. gdy pacjent znajduje się w pozycji siedzącej, a u osób szczególnie wrażliwych w pozycji leżącej
15.	15. Wstrzyknięcia dożylne - cel nakłucia żylnego, miejsca nakłucia żylnego, wybór miejsca do kaniulacji, procedura wykonania.  Istota nakłucia żylnego  * Nakłucie naczynia żylnego za pomocą igły lub kaniuli w celu uzyskania dostępu naczyniowego żylnego, czyli tworzenie dojścia do światła żyły.  Cel nakłucia żylnego:  * Jednorazowe pobranie krwi do badania.  * Podanie radiologicznego środka cieniującego.  * Monitorowanie parametrów hemodynamicznych, np. ośrodkowego ciśnienia żylnego.  * Jednorazowe podanie leku dożylnego.  * Stosowanie okresowej farmakoterapii dożylnej, np. podawanie antybiotyków co kilka godzin.  * Podanie preparatów o dużej gęstości, np. krwi lub preparatów krwiopochodnych.  * Stosowanie wlewów dożylnych wielogodzinnych lub całodobowych.  * Żywienie pozajelitowe.  Miejsca nakłucia żylnego  Żyły powierzchowne kończyny górnej:  Żyły grzbietu ręki.  Żyły wewnętrznej strony nadgarstka.  Żyły przedramienia.  Żyły zgięcia łokciowego.  Żyły powierzchowne głowy wykorzystywane u noworodków i niemowląt, rzadziej u dorosłych.  Żyły szyjne:  Żyła szyjna zewnętrzna.  Żyła szyjna wewnętrzna.  Żyły podobojczykowe.  Żyły kończyn dolnych:  Żyły grzbietu stopy.  Żyła odpiszczelowa.  Żyła udowa.  Wybór miejsca do kaniulacji  Dostęp żylny, krótki, obwodowy;  rozpocząć próby kaniulacji od żył kończynowych najbardziej dystalnych i najlepiej widocznych;  kaniulować najbardziej dystalny odcinek widocznego naczynia;  u osób z rozwiniętą lateralizacją preferować naczynia kończyny przeciwnej –lewy u praworęcznych, prawy u leworęcznych.  Niezależnie od rodzaju dostępu unikać kaniulacji:  żył w naturalnych zgięciach kończynowych. np. dołu łokciowego -z powodu znacznej ruchomości tych miejsc możliwość dłuższego utrzymania kaniuli jest ograniczona;  żył na kończynach dolnych –istnieje ryzyko rozwoju zakrzepowego zapalenia żył;  żył głębokich –istnieje ryzyko rozwoju zakrzepicy żył głębokich, której powikłaniem może być zatorowość płuc;  żył znajdujących się blisko tętnic –istnieje ryzyko przypadkowego nakłucia tętnicy;  żył kruchych i stwardniałych;  żył po wcześniejszych kaniulacjach;  w miejscach obrzękniętych:  W obrębie zmienionej zapalnie skóry;  w obrębie blizn.    Procedura wykonania nakłucia żyły igłą  Zestaw do nakłucia żyły igłą:  Jałowa igła nr 7-9.  Jednorazowa jałowa strzykawka.  Opaska uciskowa (staza).  Środek do dezynfekcji miejsca wkłucia. np. Skinsept, Leko.  Rękawiczki ochronne jednorazowego użytku.  Pojemniki na zużyte igły.  Miska nerkowata na odpadki.  Materiał opatrunkowy do zabezpieczenia miejsca wkłucia  Etapy wykonania nakłucia żyły igłą:  Sprawdzanie zlecenia lekarskiego.  Poinformowanie pacjenta o istocie, celu, przebiegu zabiegu i ewentualnych niepożądanych objawach mogących wystąpić po zabiegu.  - Uzyskanie zgody pacjenta lub jego opiekuna na wykonanie zabiegu.  - Umycie higieniczne rąk.  - Przygotowanie sprzętu (zestawu) niezbędnego do nakłucia żyły.  - Polecenie pacjentowi przyjęcia pozycji siedzącej lub leżącej wygodnej dla pacjenta, uwarunkowanej stanem lub wiekiem pacjenta.  - Założenie ochronny rękawiczek jednorazowego użytku.  - Wybranie dużej, dobrze widocznej żyły przez oglądanie i dotykanie.  - Założenie opaski uciskowej powyżej miejsca wkłucia.  - Zdezynfekowanie miejsca wkłucia środkiem antyseptycznym.  - Wyjęcie igły z opakowania, połączenie ze strzykawką, zdjęcie zabezpieczenia igły.  - Nakłucie żyły igłą połączoną ze strzykawką.  - Aspirowanie przez odciągnięcie tłoka: pojawienie się krwi świadczy o tym, że igła znajduje się w świetle żyły.  - Zwolnienie opaski uciskowej.  - Zrealizowanie celu nakłucia żyły.  - Po zakończeniu zabiegu przyłożenie w miejscu wkłuci jałowego gazika i usunięcie igły ze  światła żyły.  - Zabezpieczenie miejsca wkłucia opatrunkiem uciskowym z równoczesnym uniesieniem ramienia pacjenta.  - Zabezpieczenie używanego sprzętu -umieszczenie w płynie dezynfekcyjnym lub przeznaczenie do spalenia.  - Dezynfekowanie i umycie rąk.  - Udokumentowanie wykonania zabiegu w dokumentacji pacjenta.
16.	16. Kaniulacja żył obwodowych – zasady wykonania procedury kaniulacji obwodowych naczyń żylnych. Kaniulacja żył obwodowych jest jedną z najczęściej wykonywanych procedur medycznych, która zrewolucjonizowała praktykę kliniczną. Dzięki zastosowaniu obwodowych cewników żylnych, możliwa jest obecnie bezpieczna infuzja:  * leków,  * płynów nawadniających,  * produktów krwiopochodnych,  * suplementów odżywczych.    Aktualnie najważniejszymi wskazaniami do zastosowania cewnika do żył obwodowych są:  * konieczność stosowania leczenia, które nie może być podane w inny sposób lub będzie mniej skuteczne, jeżeli poda się je alternatywnymi drogami  * konieczność zwiększenia efektywności działania wybranych leków (np.: szybszy początek działania lub większa biodostępność po podaniu dożylnym)  * konieczność leczenia za pomocą leków podawanych drogą dożylną w wybranych sytuacjach klinicznych (np.: zatrzymanie akcji serca)  * konieczność przetoczenia krwi lub produktów krwiopochodnych  * konieczność podawania leków drogą dożylną przez dłuższy okres czasu (również z przerwami), np. długotrwałe leczenie antybiotykami  * w przypadku zagrażającego pogorszenia stanu pacjenta    Zestaw do kaniulacji żył obwodowych  Sprzęt niezbędny do uzyskania dostępu do żył obwodowych obejmuje:  * cewniki do żył obwodowych (wenflony) odpowiedniej wielkości  * opaskę uciskową (stazę)  * preparat do dezynfekcji skóry  * opatrunki  * przylepce w celu zabezpieczenia cewnika  * strzykawkę z roztworem soli fizjologicznej (0,9% NaCl)  * przewód łączący i płyn infuzyjny  * rękawiczki jednorazowego użytku i ochronę oczu  * Niekiedy dodatkowo konieczne są inne materiały, które mogą być potrzebne podczas uzyskiwania dostępu do żył obwodowych, takie jak:  * środek miejscowo znieczulający w celu zminimalizowania bólu nakłucia,  * podgrzewacze płynów,  * pompy infuzyjne.    Wybór miejsca wkłucia zależy od sytuacji klinicznej pacjenta, przewidywanego czasu leczenia oraz stanu kończyn. W pierwszej kolejności wykorzystuje się dystalne części kończyn, oszczędzając miejsca położone bardziej proksymalnie dla potrzeb kolejnych kaniulacji. Należy unikać zakładania wkłucia do żyły położonej dystalnie do miejsca poprzedniego nakłucia, gdyż może to prowadzić do wynaczynienia płynów i powstawania krwiaka.  Podczas uzyskiwania obwodowego dostępu żylnego należy wybierać większe żyły, gdyż zwykle są łatwiejsze do cewnikowania. W porównaniu do kaniulacji żył kończyn dolnych, do uzyskania obwodowego dostępu żylnego preferuje się żyły kończyny górnej, z uwagi na mniejsze ryzyko powikłań w postaci zakrzepicy oraz zakrzepowego zapalenia żył.    Procedura założenia wkłucia dożylnego:    Przygotowanie pacjenta:  * uzyskanie zgody na założenie wkłucia,  * poinformowanie pacjenta na czym będzie polegał zabieg i jakiego oczekujemy od niego zachowania  * ułożenie pacjenta w wygodnej pozycji zapewniającej dostęp do miejsca planowanego wkłucia  * zapewnienie sobie wygodną pozycję w trakcie wykonywania zabiegu  * umyć dokładnie ręce wodą z mydłem i zdezynfekować środkiem do dezynfekcji rąk  * założyć czyste gumowe rękawiczki diagnostyczne.  Wybór odpowiedniej żyły z uwzględnieniem następujących czynników:  * odporność żyły na działanie podawanych płynów i leków,  * czas infuzji,  * stan układu żylnego chorego,  * wybierać żyły: dobrze widoczne, dobrze wyczuwalne, duże i proste, unikać zastawek żylnych  * w pierwszej kolejności wybierać żyły położone dystalnie (grzbiet ręki i przedramienia),  * unikać wkłucia w zgięciu łokciowym,  * uwzględniać prawo- i leworęczność chorego (wykorzystywać jak najdłużej dostępy do żył po stronie nie dominującej),  * unikać: okolic stawów, żył na kończynach dolnych, żył znajdujących się blisko tętnic, żył  * kruchych i stwardniałych lub podrażnionych wcześniejszą kaniulacją, okolic obrzękniętych,  * zakażonych powierzchni skóry, ran i blizn na skórze,  * u pacjentów pediatrycznych – żyły kończyny górnej lub dolnej lub na czaszce (u noworodków lub małych niemowląt).    Wybór odpowiedniego rozmiaru kaniuli:  * wybór odpowiedniej kaniuli powinien następować po zbadaniu warunków dostępności do żył chorego,  * przekrój kaniuli zawsze musi być trochę mniejszy niż przekrój żyły, aby zachować przepływ krwi w żyle,  * przy wyborze rozmiaru kaniuli uwzględniać jej zastosowanie.    Technika wykonania:  * wszystkie czynności wykonywać zgodnie z zasadami aseptyki,  * uwidocznić żyłę następującymi metodami,  * ułożyć przedramię poniżej poziomu serca,  * polecić choremu naprzemienne zaciskanie i otwieranie dłoni,  * założyć opaskę uciskową około 15cm powyżej wybranego miejsca wkłucia,  * dezynfekować miejsce wkłucia środkiem do dezynfekcji skóry - czas oddziaływania środka na skórę powinien wynosić min. 30 sekund; nie dotykać zdezynfekowanego miejsca wkłucia,  * zdjąć zabezpieczenie igły i delikatnym ruchem poluzować metalowy mandryn kaniuli, aby  * zapewnić później łagodne wprowadzenie cewnika,  * przytrzymać dłoń lub ramię chorego i używając kciuka unieruchomić żyłę, aby nie przesuwała się pod skórą podczas nakłuwania  * nakłuć skórę, a potem naczynie pod kątem 10˚ – 45˚  * przy widocznym wypływie krwi do zbiorniczka napływowego kaniuli (co świadczy o prawidłowym wprowadzeniu mandrynu do żyły) zmniejszyć kąt nachylenia igły i delikatnie wsunąć cały cewnik do żyły, wycofując jednocześnie mandryn  * przepłukać kaniulę roztworem soli fizjologicznej, potwierdzając prawidłowe umiejscowienie w żyle (brak bólu i zgrubienia nad końcówką kaniuli w trakcie podawania roztworu)  * umocować kaniulę za pomocą jałowej, samoprzylepnej folii  * zapisać datę kaniulacji na plastrze dołączonym do folii i przykleić obok kaniuli  * odpadki i zużyty sprzęt jednorazowy wyrzucić do odpowiednich pojemników * przestrzegając zasad segregacji odpadów medycznych,  * metalowy mandryn z kaniuli wrzucić do sztywnego pojemnika; nie próbować ponownie zabezpieczać go nasadką, aby się nie zakłuć,  * zdjąć i wyrzucić rękawiczki gumowe,  * umyć higienicznie ręce,  * udokumentować wykonanie kaniulacji żyły w dokumentacji,  * zaplanować czynności pielęgnacyjnych w planie opieki pielęgniarskiej oraz jeżeli wymaga tego metoda monitorowania zakażeń prowadzić kartę czynników ryzyka.
17.	17. Omów typy patologicznych oddechów: “stridor”, “oddech Biota”, “oddech Kussmaula”. Stridor - Świst wdechowy (tzw. stridor) pojawia się w przypadku zwężenia górnych dróg oddechowych na poziomie gardła, krtani lub górnej części tchawicy. Świst wydechowy (tzw. wheezing) pojawia się natomiast przy zwężeniu dolnych odcinków dróg oddechowych, takich jak dolna cześć tchawicy, oskrzela i oskrzeliki. Oddech Biota - Jednym z częściej występujących zaburzeń oddychania jest oddech Biota, nazywany także oddechem ataktycznym. Dolegliwość ta związana jest z niemiarowym torem oddechowym, co oznacza, że kolejne oddechy różnią się od siebie zarówno głębokością, jak i częstotliwością  Oddech Biota to typ nieprawidłowego oddechu, który jest nieregularny pod względem częstości i rytmu. Pogłębione wdechy i wydechy są poprzedzielane okresami bezdechu. Rokowanie w przypadku oddechu Biota jest bardzo niepomyślne, ponieważ wskazuje na ciężkie uszkodzenia układu nerwowego. Oddech Kusamla - Charakterystyczny sposób oddychania, który występuje przy kwasicy ketonowej oraz w śpiączce cukrzycowej. Jest to forma hiperwentylacji, która jest powodowana podrażnieniem układu oddechowego ciałami ketonowymi.  Oddech Kusmaula polega na pogłębionych oddechach przy normalnej bądź zwiększonej częstotliwości.
18.	18. Arytmia serca – omów rodzaje, objawy i przyczyny. Arytmia serca - Mianem arytmii określa się dużą grupę zaburzeń serca. Zaburzenia rytmu serca objawiają się przyśpieszeniem, zwolnieniem lub nieregularnością w funkcjonowaniu tego narządu. Większość z nich przebiega bezobjawowo. W niektórych przypadkach arytmia serca może jednak stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia.   Arytmie dzielimy na dwie podstawowe grupy:  Pierwsza z nich to nadkomorowe zaburzenia rytmu serca. Zalicza się do nich:  trzepotanie przedsionków,  migotanie przedsionków,  częstoskurcze przedsionkowe, węzłowe, przedsionkowo-komorowe,  dodatkowe pobudzenia nadkomorowe.  Zaburzenia nadkomorowe zazwyczaj diagnozuje się u osób, które nie mają dodatkowych chorób serca. W większości przypadków nie są one groźne dla życia. Na uwadze trzeba jednak mieć to, że nadkomorowe zaburzenia rytmu serca mogą negatywnie wpływać na zdrowie w przyszłości.      Drugim typem zaburzeń rytmu serca są arytmie komorowe.   Jej przykładem jest pojedyncze pobudzenia komorowe,   częstoskurcze komorowe.   Ten typ arytmii bezpośrednio zagraża życiu, ponieważ wywołuje zaburzenie hemodynamiczne. Osobom z arytmią komorową potrzebna jest natychmiastowa, specjalistyczna pomoc lekarska.     Arytmia – przyczyny  W większości przypadków zaburzenia rytmu serca wynikają z chorób towarzyszących układu sercowo-naczyniowego. Arytmie mogą się pojawić m.in. przy miażdżycy, nadciśnieniu tętniczym, chorobie zastawek serca, chorobie niedokrwiennej. Mogą też towarzyszyć cukrzycy, zaburzeniom pracy tarczycy, zespołowi WPW, nadciśnieniu, zakażeniom wirusowym, bakteryjnym i grzybiczym. Jako przyczyny arytmii wymienia się też nieprawidłowości w obrębie gospodarki elektrolitowej organizmu. Czynniki zwiększające ryzyko zaburzeń rytmu serca to natomiast:  przewlekły stres,  palenie papierosów,  nadużywanie alkoholu,  nadmiar kofeiny,  hipokaliemia, hipomagnezemia,  stosowanie niektórych leków.     Za bezpośrednią przyczynę arytmii uważa się nieprawidłowe pobudzenie serca do pracy. Do patologii dochodzi w węźle zatokowo-przedsionkowym lub układzie bodźco-przewodzącym. W ich obrębie może dojść do zaburzeń rytmiczności lub obniżenia częstotliwości tworzenia bodźców.  Lekarze zaznaczają, że u wielu osób trudno jednoznacznie ustalić przyczynę arytmii serca. W niektórych przypadkach niełatwo też postawić diagnozę, wynika to z tego, że u wielu chorych podczas wizyty nie pojawiają się objawy arytmii, które lekarz mógłby wychwycić.     Arytmia serca – objawy  Medycyna zna wiele przypadków bezobjawowej arytmii. Wtedy symptomy zaburzeń rytmu serca nie występują, a do rozpoznania choroby dochodzi przypadkiem, np. podczas rutynowej wizyty u lekarza rodzinnego. Przy poważnych arytmiach chory może jednak odczuwać dokuczliwe dolegliwości. Im będą silniejsze, tym z groźniejszą postacią zaburzeń rytmu serca mamy do czynienia. Należy tutaj zaznaczyć, że objawy arytmii serca są kwestią bardzo indywidualną. Nie u wszystkich pacjentów występuje cały zestaw objawów. Najczęściej chorzy skarżą się na:  uczucie, że serce bije zbyt wolno lub zbyt szybko,  duszność, trudności z oddychaniem, uczucie dławienia,  bóle wieńcowe,  zasłabnięcia,  utratę przytomności,  zawroty głowy,  lęk, niepokój,  zaburzenia pamięci.     Obserwując u siebie niepokojące objawy, należy udać się do lekarza. Pierwszą konsultację może przeprowadzić lekarz rodzinny lub kardiolog. W przypadku, gdy zachodzi podejrzenie arytmii, konieczne jest wykonanie badania EKG. Jest bezbolesne i trwa do kilkunastu minut. Jego zadaniem jest wychwycenie nierównomiernego rytmu serca.   Pacjentów, u których zachodzi podejrzenie występowania arytmii okresowych, lekarze kierują na EKG metodą Holtera. Badanie polega na monitorowaniu pracy serca przez dobę. W diagnostyce zaburzeń rytmu serca stosuje się też badania dodatkowe takie jak: poziomu elektrolitów, prześwietlenie klatki piersiowej, próby wysiłkowe, echokardiografię. Lekarz zobowiązany jest także do wykonania badań, które mają wykluczyć inne choroby wywołujące zaburzenia serca. Diagnostyka ma nie tylko potwierdzić występowanie objawów arytmii, lecz także określić jej stopień.
19.	19.  Tętno – badanie tętna, cechy, choroby, normy Częstość pulsu to po prostu nasze tętno - Określa się go w uderzeniach na minutę. Z kolei miarowość tętna, to czas odstępu pomiędzy uderzeniami, a także moc uderzeń jaką czujemy podczas pomiaru.   Tętno u zdrowej osoby DOROSŁEJ powinno się zawierać między 60, a 100 uderzeń fali na minutę. Jeżeli wartości tętna są większe niż 100, świadczy to o tachykardii, czyli zbyt szybkiej pracy serca, natomiast tętno poniżej 50 uderzeń o bradykardii, czyli zbyt wolnej pracy serca.   Bradykardia fizjologiczna jest wtedy, gdy tętno jest obniżane naturalnie, tak dzieje się w czasie snu.  Normy tętna  · Płód (przed narodzinami) - 110-150 uderzeń na minutę; · Noworodek – 105-205 uderzeń na minutę; · Niemowlę - 130 uderzeń na minutę (130/min.); · Dzieci – 70/80-110/140 uderzeń na minutę; · Młodzież – 60-100 uderzeń na minutę; · Dorośli - 60-100 uderzeń na min.	4
20.	20. Na czym polega objaw Chełmońskiego i objaw Goldflama. Objaw Chełmońskiego – objaw chorobowy występujący w chorobach wątroby, polegający na występowaniu bolesności w trakcie uderzenia w okolicę łuku żebrowego prawego. Zwykle badanie tego objawu polega na położeniu dłoni na łuku żebrowym prawym i następnie uderzeniu w dłoń pięścią drugiej ręki. Objaw Chełmońskiego to badanie jamy brzusznej. Badanie polega na wstrząsaniu okolicy znajdującej się pod prawym łukiem żebrowym. Gdy wynik okaże się dodatni, oznacza to, że dana osoba ma kamicę pęcherzyka żółciowego lub zapalenie pęcherzyka żółciowego. Jest to również oznaka, że należy pogłębić diagnostykę.   Objaw Goldflama to badanie pomagające stwierdzić, czy u pacjenta występują choroby nerek. Lekarz sprawdza go poprzez delikatne „uderzenie” w nerkę, a dokładniej w okolicę przednerkową. Z dodatnim objawem Goldflama mamy do czynienia, gdy pacjent odczuwa ból w okolicy nerek (po obu stronach lub jednostronnie). Dodatni objaw Goldflama, czyli pojawienie się ostrego bólu w okolicy nerek sugeruje chorobę nerek. Należy pamiętać, że obecność objawu Goldflama świadczy o patologii w obrębie nerek, jednak nie wskazuje na żadną konkretną chorobę. Pozytywny wynik badania jest wskazaniem do rozpoczęcia dalszej diagnostyki.
21.	21. Proszę wskazać jaką skalę stosuje się do oceny stanu świadomości i  ją omówić. Skala Glasgow to skala pozwalająca określić poziom przytomności i świadomości pacjenta, stosowana w medycynie, szczególnie w przypadku pacjentów po urazie głowy. Stosuje się ją zarówno w medycynie ratunkowej, jak i do oceny zmian w poziomie świadomości pacjenta w trakcie leczenia. To natychmiastowy sposób ocena stanu neurologicznego chorego (poszkodowanego). W skali Glasgow przytomność pacjenta oceniamy w następujący sposób: 13-15 GCS – łagodne zaburzenia świadomości. 9-12 GCS – umiarkowane zaburzenia świadomości. 6-8 GCS – ciężkie zaburzenie świadomości. 5 GCS - uszkodzenie kory mózgu (nieświadomie przyjmuje pozycję ciała ze zgięciem rąk w stawach łokciowych i stawach dłoni i patologicznym wyprostem nóg). 4 GCS - uszkodzenie móżdżku i przejawia się silnym wyprostem kończyn górnych). 3 GCS - śmierć mózgu (wszystkie funkcje mózgu, w tym podstawowe funkcje życiowe takie jak oddychanie i bicie serca, nieodwracalnie uległy zatrzymaniu). Wady oceny świadomości przy pomocy skali Glasgow Skala Glasgow jest uznawana w medycynie za przydatne narzędzie do wstępnej oceny stanu świadomości pacjenta. Jednak podobnie jak inne badania, nie jest doskonała i ma pewne ograniczenia jak np. to, że interpretacja wyników może różnić się w zależności od subiektywnej oceny osoby badającej stan pacjenta. Skala GCS do oceny pełnej świadomości wymaga, aby pacjent był w stanie komunikować się werbalnie. Natomiast są pacjenci, którzy nie mogą się komunikować z innych przyczyn niż uraz mózgu takich jak nieznajomość języka badającego, niedosłuch i problemy z mową. GCS nieuwzględnienia wszystkich procesów i funkcji mózgu w tym nie ocenia takich myślowych jak na przykład złożone funkcje kognitywne. Ponadto metoda ta nie uwzględnia innych przyczyn stanu pacjenta takich jak: uraz kończyn, problemy ze słuchem czy wpływ leków i substancji psychotropowych.
22.	22. Proszę wskazać metody badania w kierunku „ostrego brzucha”. Najbardziej charakterystyczny objaw tzw. ostrego brzucha to silny ból w obrębie jamy brzusznej, który może być ciągły, kolkowy lub mieszany.    Podstawowym objawem „ostrego brzucha” jest twardy, silnie napięty i wzdęty brzuch, w obrębie którego zlokalizowany jest ból. Może to być ból ciągły, który zwykle jest przypisywany stanom zapalnym, lub mieć charakter kolkowy, który jest charakterystyczny dla niedrożności.   Ostry brzuch to stan zagrażający życiu, który wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Alarmujące objawy to m.in. twardość i silne napięcie powłok brzusznych, zatrzymanie gazów i stolca, wymioty, bardzo silne bóle brzucha, zaburzenia oddychania, przyspieszone tętno, bladość skóry, zimne czoło i dłonie, gorączka. U pacjentów z takimi objawami konieczne jest przeprowadzenie operacji oraz podanie antybiotyków. Im szybciej chory trafi na salę operacyjną, tym większe szanse na uratowanie.    Rozpoznanie ostrego brzucha ustalane jest na podstawie wywiadu lekarskiego z chorym oraz obecności charakterystycznych objawów. Przy postawieniu diagnozy pomocne są badania laboratoryjne (morfologia krwi, OB, CRP, czas krzepnięcia, jonogram, elektrolity) i badania obrazowe, takie jak RTG jamy brzucha lub badanie ultrasonograficzne.   U chorego, cierpiącego z powodu ostrego brzucha, najlepiej unieść kolana, co pozwoli na odciążenie brzucha. Nie wolno mu podawać napojów, jedzenia ani leków przeciwbólowych, ponieważ mogą zakłócać obraz chorobowy, uniemożliwiając lub utrudniając późniejsze postawienie diagnozy przez lekarza.   PRZYCZYNY - Objawy ostrego brzucha najczęściej spowodowane są przez: stan zapalny w obrębie jamy brzucha, np. ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, trzustki czy pęcherzyka żółciowego, spastyczne zaburzenia drożności, np. niedrożność przewodu pokarmowego, zapalenie otrzewnej wywołane perforacją żołądka w przebiegu choroby wrzodowej, przedziurawieniem zmienionego zapalnie wyrostka robaczkowego lub pęcherzyka żółciowego, przebiciem owrzodzenia jelita cienkiego lub grubego, przetokami w chorobie Leśniowskiego-Crohna, przebiciem ropnia wątroby, rozprzestrzeniającym się zapaleniem opłucnej lub osierdzia, krwawienia z uszkodzonych narządów jamy brzusznej czy w wyniku ciąży pozamacicznej, uwięźnięcie przepukliny, sepsę wywołaną przez gronkowce, paciorkowce lub pneumokoki.     BADANIE FIZYKALNE JAMY BRZUSZNEJ - W chorobach zapalnych narządów j. brzusznej.    • zaczyna się powoli ... jamy brzusznej). – w czasie bólu brzuch napięty, ... Badający zawsze powinien znajdować się po prawej stronie pacjenta. Następny krok to przejście przez wszystkie etapy badania – omacywanie, opukiwanie, ostukiwanie oraz osłuchiwanie. Zawsze należy pamiętać o zachowaniu tej kolejności. Stany zapalne otrzewnej nie objawiają się tak wyraźnie i czasem trudno jest je odróżnić od zwykłej kolki czy innych chorób atakujących narządy jamy brzusznej. W takiej sytuacji lekarz może zastosować badanie objawu Blumberga.  Badanie POLEGA na naciskaniu na brzuch mocno, lecz powoli, a następnie szybkim ruchem unosi rękę i odrywa ją od powierzchni brzucha. Jeśli w tym momencie pojawi się silny ból opisywany jako kłujący i przeszywający, to badanie ma wynik dodatni. Jeśli podniesienie ręki nie spowoduje silnego bólu, to badanie ma wynik ujemny. Badanie wykonuje się nie tylko w pozycji leżącej na plecach, ale także po przekręceniu pacjenta na prawy lub lewy bok. Objaw Blumberga jest wykorzystywany przy diagnozowaniu dolegliwości w obrębie otrzewnej czy wyrostka robaczkowego. Lekarz na podstawie dodatniego objawu Blumberga jest w stanie postawić prawidłową diagnozę i wskazać kierunek leczenia. W badaniu krwi najistotniejsza jest ocena markerów stanu zapalnego (głównie poziomu leukocytów oraz białka reaktywnego C – CRP). Z kolei z badań obrazowych wykorzystuje się najczęściej USG jamy brzusznej, RTG brzucha wykonywane na stojąco oraz tomografię komputerową brzucha i miednicy.
23.	23. Proszę omówić objawy otrzewnowe – czym są, objawy, badanie. Objawy otrzewnowe – objawy brzuszne w badaniu palpacyjnym · obronę mięśniową – silny skurcz mięśni brzucha – następujący zarówno przy wdechu, jak wydechu.  Choroba otrzewnej zazwyczaj daje silny dyskomfort w jamie brzusznej, co określane jest mianem objawu otrzewnowego.   Zapalenie otrzewnej jest powikłaniem zapalenia wyrostka robaczkowego, zapalenia trzustki, perforacji przewodu pokarmowego, zapalenia pęcherzyka żółciowego. Do objawów otrzewnowych zalicza się objaw Blumberga, Rovsinga, Jaworskiego, Lanza. U chorego obserwuje się m.in. objaw kaszlowy, obronę mięśniową, zatrzymanie gazów i stolca.   Objaw Blumberga – badający układa opuszki palców na powierzchni powłok brzusznych i dokonuje powolnego, lecz głębokiego ucisku, a następnie nagle odrywa dłoń. Pojawienie się zwiększonej bolesności bezpośrednio po oderwaniu dłoni wskazuje na podrażnienie (peritonismus) lub zapalenie otrzewnej (peritonitis). Należy powoli i ostrożnie uciskać powłoki brzuszne, a następnie dość szybko cofnąć badającą rękę. Chory podaje większe nasilenie objawów podczas wycofania ręki niż podczas samego ucisku brzucha. W rozlanym zapaleniu otrzewnej bolesność występuje na całej powierzchni brzucha. W procesach zapalnych miejscowych, jak w zapaleniu wyrostka robaczkowego lub w zapaleniu pęcherzyka żółciowego bolesność uciskową wywołuje się tylko na ograniczonym obszarze. Bolesność uciskowa może wystąpić z obroną mięśniową ( napięty brzuch ), co jest bardzo istotnym objawem w rozpoznaniu zapalenia otrzewnej o charakterze ograniczonym lub rozlanym.   Objaw Rovsinga ważny dla rozpoznania zapalenia wyrostka robaczkowego. Badanie wykonuje się oburącz. Układamy wtedy ręce płasko nad lewym talerzem biodrowym (po stronie przeciwnej do lokalizacji choroby). Lewa ręka służy do badania, a ręką prawą wywiera się równomierny ucisk na dłoń lewą. Następnie stopniowo przesuwa się ręce w kierunku do zgięcia lewe okrężnicy, Powoduje to zwiększenie ciśnienia gazów wewnątrz jelita grubego. Gazy rozciągają kątnicę (odcinek jelita grubego, do którego uchodzi wyrostek robaczkowy) i sam wyrostek, powodując nasilenie bólu (dodatni objaw Rovsinga). Badanie jest nieprzyjemne dla chorego, dlatego należy je przeprowadzić raz, dość szybko i dokładnie. Objaw Rovsinga jest ważny, ponieważ dzięki niemu badamy tylko jelito grube.    Objaw Jaworskiego polega na wywołaniu bolesności nad prawym talerzem biodrowym przy wyprostowaniu zgiętej prawej kończyny dolnej w stawie biodrowym. Pacjentowi ułożonemu na wznak unosimy prawą nogę ponad podłoże, jednocześnie wywierając nacisk dłonią na wyrostek robaczkowy. Przy obniżaniu kończyny do powierzchni kozetki ból w miejscu wyrostka stopniowo narasta. Dodatni objaw Jaworskiego wskazuje na zapalenie wyrostka robaczkowego.   Objawy otrzewnowe występują również w kamicy żółciowej. Typowy jest tu uciskowy ból brzucha po prawej stronie na górze – w prawym nadbrzuszu; niekiedy jest on ograniczony do miejsca rzutu pęcherzyka żółciowego na powłoki brzucha. Często można spotkać objaw Murphy’ego. Kładąc opuszki palców pod prawy łuk żebrowy, polecamy choremu oddychać. Pacjent w czasie wdechu zgłasza bóle i w ten sposób zmusza się do płytkiego oddychania.   W zapaleniu pęcherzyka żółciowego chorzy odczuwają krótkotrwały ból w prawym podżebrzu podczas uderzenia ręką w tej okolicy. Jest to kolejny typ objawu otrzewnowego – tzw. objaw Chełmońskiego. Aby wywołać ten objaw, lewą dłoń należy ułożyć w lokalizacji pęcherzyka żółciowego i uderzyć w nią zewnętrznym brzegiem prawej dłoni. Badanie to powinno się wykonać na wdechu. Dla porównania należy podobnie postąpić po drugiej strony brzucha. Celem rozpoznania chorób wątroby lub dróg żółciowych konieczne jest wykonanie prób wątrobowych z krwi i innych badań dodatkowych, m.in. USG jamy brzusznej.   Objaw Lanza jest również właściwy dla zapalenia wyrostka robaczkowego. Badanie ręką wykrywa bolesność miejscową na brzuchu w 1/3 odległości linii łączącej kolce biodrowe przednie górne (bolesność miejscowa uciskowa w podbrzuszu prawym).   Ujemne objawy otrzewnowe oznaczają brak bólu brzucha podczas badania uciskowego. Niektóre sytuacje kliniczne mogą jednak naśladować ostry brzuch i objawy otrzewnowe. Zalicza się tutaj przykładowo: * zebranie się w brzuchu większej ilości płynu lub gazu,  * napad astmy oskrzelowej,   * niewygodne ułożenie chorego,   * zimno (chłodne pomieszczenie lub zimne ręce badającego lekarza),   * obawę chorego przed bólami mogącymi występować w czasie badania brzucha.
24.	24. Proszę omówić objawy oponowe – czym są, objawy , badanie. Objawy oponowe to grupa objawów neurologicznych charakterystyczna nie tylko dla zapalenia mózgu czy opon mózgowo-rdzeniowych. Objawy oponowe mogą wystąpić również przy kile układu nerwowego, a także, choć rzadko, w przebiegu świnki.   Objawy oponowe – grupa objawów neurologicznych, występujących w przypadku podrażnienia opon mózgowo-rdzeniowych.   Podrażnienie korzeni nerwowych powoduje napinanie się konkretnych grup mięśniowych co daje charakterystyczne objawy. Stanom związanym z podrażnieniem opon mózgowo–rdzeniowych bardzo często towarzyszy silny ból głowy, nudności, wymioty oraz nadwrażliwość na bodźce światłowstręt, nadwrażliwość na bodźce słuchowe – jest to tak zwany zespół oponowy.     Objawy oponowe to grupa objawów neurologicznych, których przyczyną jest przykurcz mięśni, spowodowany podrażnieniem korzonków nerwowych. Objawy te najczęściej występują w zapaleniu mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, jednak mogą towarzyszyć także innym chorobom, w których proces chorobowy toczy się w przestrzeni podpajęczynówkowej, np. kile układu nerwowego czy śwince. Objawy oponowe mogą być także wynikiem urazów i rozwoju guzów wewnątrzczaszkowych. Należy pamiętać, że objawy oponowe są jednymi z objawów ww. schorzeń i towarzyszą objawom podstawowym danej choroby.     Objawy oponowe - sztywność karku   O sztywności karku można mówić, gdy chory nie może lub ma trudności z przygięciem głowy do klatki piersiowej w pozycji leżącej. Szacuje się, że sztywność karku występuje u 30 proc. dorosłych pacjentów z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych.   Objawy oponowe - objaw Brudzińskiego   objaw Brudzińskiego karkowy   Badanie sztywności karku odbywa się w pozycji leżącej. Jedna ręka pacjenta podpiera jego głowę, a druga zostaje położona na jego klatce piersiowej. Następnie pacjent próbuje podnieść głowę. Objaw Brudzińskiego karkowy jest dodatni, gdy próba przygięcia głowy do mostka jest nieudana i niesie ze sobą mimowolne zgięcie kończyn dolnych w stawach biodrowych i kolanowych.     objaw Brudzińskiego łonowy   Po ucisku na kość łonową (środkową okolicę podbrzusza), następuje zgięcie kończyn dolnych w stawach kolanowych i biodrowych.     objaw Brudzińskiego policzkowy   Ucisk na policzek poniżej kości jarzmowej powoduje uniesienie przedramion i ich zgięcie.     Jak wynika z badań, objaw Brudzińskiego jest obecny u ok. 5 proc. dorosłych pacjentów z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych.     Objawy oponowe - objaw Kerniga   objaw Kerniga górny - przy zgięciu tułowia siedzącego pacjenta ku przodowi, stwierdza się odruchowe zgięcie kończyn dolnych w stawach kolanowym i biodrowym   objaw Kerniga dolny - w czasie biernego unoszenia kończyny dolnej, następuje mimowolne zgięcie w stawie kolanowym. Objaw Kerniga jest pozytywny, gdy noga nie może być zgięta w stawie kolanowym na więcej niż 135º, podczas zginania jej w stawie biodrowym pod kątem 90º. Wyprostowanie kończyn dolnych jest również niewykonalne ze względu na ból, jaki przy tym występuje.   Objawy oponowe - objaw Flataua   objaw Flataua górny (karkowo-mydriatyczny) - w wyniku przyciągania głowy do klatki piersiowej następuje rozszerzanie się źrenic   Objaw Flataua dolny (erekcyjny) - u małych chłopców, przy kilkakrotnym pochyleniu tułowia ku przodowi, pojawia się erekcja prącia. Objaw ten najczęściej jest obserwowany w gruźliczym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych   Inne objawy oponowe   objaw Weila-Edelmana - przy badaniu objawu Kerniga (dolnego) następuje zgięcie grzbietowe palucha (tak jak w objawie Babińskiego). Jest to objaw charakterystyczny dla zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, szczególnie przebiegającego z obrzękiem mózgu   objaw Amossa - chory, siadając na łóżku, podpiera się o wyprostowane kończyny górne, rozstawione na boki i ku tyłowi   objaw Bikelesa - przy prostowaniu zgiętego przedramienia pojawia się ból   objaw Hermana (karkowo- paluchowy) - przy biernym zgięciu głowy ku przodowi następuje zgięcie grzbietowe palucha. Objaw ten występuje często w gruźliczym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych   Objawy oponowe zwykle towarzyszą objawom podstawowym danej choroby, takim jak: ból głowy, nudności i wymioty, światłowstręt, nadwrażliwość na bodźce słuchowe, przeczulica skórna czy ogólna bolesność.
25.	25. Wymień objawy i problemy pielęgnacyjne pacjenta z niewydolnością krążenia. Do objawów ostrej niewydolności krążenia zaliczamy: nagłe, szybko postępujące ogólne osłabienie, uczucie narastającej duszności, postępujące zblednięcie, zimny pot (zwłaszcza na twarzy), przyspieszona lub niemiarowa akcja serca, przyspieszone i jednocześnie zazwyczaj słabo wyczuwalne tętno.	5
26.	26. Wymień objawy i problemy pielęgnacyjne pacjenta z przewleką niewydolnością nerek. Do  objawów przewlekłej niewydolności nerek zaliczamy: obrzęki na dłoniach i stopach, a także pod oczami. częste oddawanie moczu, także w nocy. ból i pieczenie podczas oddawania moczu. pienisty lub krwisty mocz. podwyższone ciśnienie krwi. senność w ciągu dnia. bóle głowy. wymioty.
27.	27. Krążenie duże (krwiobieg duży) – omów funkcje. Krążenie duże, znane również jako krwiobieg duży, jest to proces transportu krwi do i z serca, zapewniający organizmowi składniki odżywcze, tlen oraz usuwanie odpadów metabolicznych. Krwiobieg duży składa się z serca, tętnic, żył i naczyń włosowatych. Oto niektóre z najważniejszych funkcji krążenia duże:  * Dostarczenie tlenu i substancji odżywczych - Krążenie duże dostarcza tlen i składniki odżywcze do wszystkich tkanek organizmu. Tlen jest niezbędny dla komórek do produkcji energii, a składniki odżywcze są potrzebne do rozwoju i naprawy tkanek.    * Usuwanie produktów przemiany materii - Krążenie duże odpowiada również za usuwanie dwutlenku węgla i innych produktów przemiany materii z tkanek, które następnie są transportowane przez krew do narządów wydalniczych, takich jak nerki i płuca, gdzie są usuwane z organizmu.    * Transport hormonów i innych sygnałów - Krążenie duże transportuje hormony i inne sygnały chemiczne, które regulują funkcje ciała, takie jak poziom cukru we krwi, ciśnienie krwi i metabolizm.    * Regulacja temperatury ciała - Krążenie duże pomaga również w regulacji temperatury ciała poprzez transportowanie krwi do tkanek, które produkują ciepło, takich jak mięśnie, oraz do skóry, która odpowiada za termoregulację.    * Ochrona przed chorobami - Krążenie duże jest również ważne dla funkcjonowania układu odpornościowego, który korzysta z krwi do transportowania komórek odpornościowych i przeciwciał do miejsc zakażenia, aby pomóc w zwalczaniu chorób. W sumie, krążenie duże odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu, że organizm otrzymuje tlen i składniki odżywcze oraz usuwa produkty przemiany materii, reguluje temperaturę ciała, transportuje sygnały hormonalne i pomaga chronić przed chorobami.
28.	28. Omów funkcje i choroby wątroby. Wątroba to narząd, który pełni wiele istotnych funkcji w organizmie, w tym: ·  * Detoksykacja - wątroba usuwa toksyny z organizmu, takie jak leki, alkohol, chemikalia i inne substancje szkodliwe. ·  * Produkcja żółci - wątroba produkuje żółć, która jest wykorzystywana do trawienia tłuszczów w jelitach. ·  * Magazynowanie i uwalnianie glukozy - wątroba magazynuje glukozę (cukier), który jest uwalniany do krwiobiegu w celu utrzymania odpowiedniego poziomu cukru we krwi. ·  * Synteza białek - wątroba jest również odpowiedzialna za produkcję wielu białek, w tym białek krwi, które są niezbędne do utrzymania zdrowia. Niestety, wątroba jest podatna na różnego rodzaju choroby, w tym: ·  * Choroba wątroby alkoholowej - powstaje w wyniku nadmiernego spożycia alkoholu i prowadzi do uszkodzenia wątroby. ·  * Zapalenie wątroby - może być spowodowane przez wirusy, toksyny, leki i wiele innych czynników, powodując uszkodzenie wątroby.    * Choroba wątroby tłuszczowej - występuje, gdy nadmiar tłuszczu gromadzi się w wątrobie, co prowadzi do uszkodzenia i stanu zapalnego. ·  * Marskość wątroby - choroba charakteryzująca się bliznowaceniem wątroby, co prowadzi do utraty funkcji i w końcu niewydolności wątroby. Ważne jest, aby dbać o swoją wątrobę i unikać czynników ryzyka chorób wątroby, takich jak nadmierna konsumpcja alkoholu i niezdrowa dieta. Regularne badania i konsultacje z lekarzem również mogą pomóc w wykryciu chorób wątroby na wczesnym etapie, co zwiększa szanse na skuteczne leczenie.
29.	29. Wymień i  omów funkcje hormonów przysadki mózgowej. Hormony przysadki mózgowej to grupa złożonych substancji chemicznych, które są wytwarzane i wydzielane przez przysadkę mózgową, mały gruczoł umiejscowiony w podstawie mózgu.  Przysadka mózgowa to gruczoł wielkości ziarenka grochu, znajdujący się w centralnej części głowy, za zatokami przynosowymi, w dolnej części mózgu poniżej podwzgórza. Przysadka mózgowa produkuje wiele różnych hormonów, z których każdy pełni swoją unikalną funkcję w organizmie. Oto kilka ważnych funkcji hormonów przysadki mózgowej: · Hormon wzrostu (GH) - reguluje wzrost kości i tkanek miękkich organizmu. Ponadto, hormon wzrostu wpływa na metabolizm cukrów i tłuszczów oraz pobudza syntezę białek. · Prolaktyna (PRL) - stymuluje rozwój gruczołów mlekowych u kobiet, reguluje laktację i wpływa na funkcje rozrodcze u mężczyzn i kobiet. · Hormon adrenokortykotropowy (ACTH) - reguluje wydzielanie kortyzolu przez korę nadnerczy i wpływa na reakcje stresowe organizmu. · Hormon tyreotropowy (TSH) - reguluje produkcję hormonów tarczycy, które wpływają na metabolizm, rozwój mózgu i regulację temperatury ciała. · Hormon folikulotropowy (FSH) - wpływa na dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych u kobiet i produkcję plemników u mężczyzn. · Hormon luteinizujący (LH) - reguluje owulację u kobiet i produkcję testosteronu u mężczyzn. · Hormon antydiuretyczny (ADH) - wpływa na zwiększenie wchłaniania wody w kanalikach nerkowych i reguluje objętość płynów w organizmie. Te hormony przysadki mózgowej są kluczowe dla regulacji wielu procesów w organizmie, a ich brak lub nadmiar może prowadzić do chorób i zaburzeń hormonalnych.
30.	30. Scharakteryzuj  elementy i funkcje składu morfotycznego krwi.  Skład morfotyczny krwi odnosi się do rodzajów komórek krwi występujących we krwiobiegu. Wyróżnia się trzy główne rodzaje komórek krwi: erytrocyty, leukocyty i trombocyty. ·  * Erytrocyty (czerwone krwinki) - funkcja erytrocytów polega na transportowaniu tlenu z płuc do tkanek oraz przewożeniu dwutlenku węgla z tkanek do płuc. Erytrocyty zawierają hemoglobinę, białko, które wiąże się z tlenem i transportuje go. Narządy i tkanki potrzebują tlenu do pracy. W przypadku większości zdrowych dorosłych prawidłowy saturacja waha się w granicach miedzy 95% a 100%. Jeśli wyniki saturacji są poniżej tego poziomu, stan ten wymaga pomocy medycznej, ponieważ organizm nie otrzymuje wystarczającej ilości tlenu. Norma wynosi 95-100%. Jeśli wartość pomiaru saturacji jest niższa, mówimy o niskiej saturacji, czyli niedostatecznym dotlenieniu organizmu. ·  * Leukocyty (białe krwinki) - leukocyty są częścią układu odpornościowego organizmu i pomagają w zwalczaniu chorób i infekcji. Wyróżnia się pięć rodzajów leukocytów: neutrofile, eozynofile, bazofile, limfocyty i monocyty. Każdy rodzaj leukocytów pełni specyficzną rolę w obronie organizmu. ·  * Trombocyty (płytki krwi) - trombocyty są odpowiedzialne za krzepnięcie krwi. Kiedy naczynie krwionośne zostaje uszkodzone, trombocyty łączą się ze sobą, tworząc skrzepy krwi, które zatykają uszkodzone miejsce i zapobiegają utracie krwi. Funkcje składników morfotycznych krwi są ściśle związane z utrzymaniem homeostazy organizmu, tj. równowagi wewnętrznej między różnymi procesami metabolicznymi. Bez właściwego składu morfotycznego krwi, organizm nie byłby w stanie funkcjonować w sposób optymalny i zdrowy.
31.	31. Łuk odruchowy – omów schemat budowy i rodzaje odruchów. Łuk odruchowy definiuje się jako drogę, jaką ma do przebycia impuls nerwowy od receptora do efektora. Receptor jest odpowiedzialny za odebranie bodźca, a następnie przekazanie go do neuronów czuciowych. Następnie impuls biegnie przez ośrodkowy układ nerwowy, by stamtąd jako informacja zwrotna trafić do neuronów ruchowych i efektorów. Efektor działa na zasadzie ścisłego porozumienia z ośrodkiem nerwowym. Łuk odruchowy należy kojarzyć z odruchami warunkowymi oraz bezwarunkowymi.  Budowa schematu łuku odruchowego  Łuk odruchowy zawsze składa się z pięciu elementów i są to:  * receptor - jego rola polega na odbieraniu bodźców z otoczenia;  * neuron czuciowy - przekazuje impuls z ośrodka nerwowego do efektora;  * ośrodek nerwowy - znajduje się w rdzeniu kręgowym;  * neuron ruchowy - jest odpowiedzialny za przekazanie impulsu z ośrodka nerwowego do efektora;  * efektor - mięsień lub gruczoł, który wykonuje czynność, jaką otrzymał w poleceniu z ośrodka nerwowego.  Odruchy bezwarunkowe i warunkowe składają się z takich samych elementów. Funkcjonują więc w taki sam sposób. Łuk odruchowy występuje u człowieka w sposób naturalny.  Odruch ustaje, gdy na jakimkolwiek odcinku jego drogi nastąpi uszkodzenie.  Rodzaje odruchów  Odruchy bezwarunkowe to odruchy wrodzone. Charakteryzuje je bardzo szybka odpowiedź na bodziec. Nie wymagają one wsparcia w mózgowiu i analizy bodźca.  Odruchy bezwarunkowe to przede wszystkim odruchy obronne. Reakcja na tego typu bodźce pojawia się przed dotarciem informacji do mózgu o ich wystąpieniu.  Odruchy bezwarunkowe z okresu życia płodowego wygasają. Są to m.in.: odruch ssania, płaczu, chwyty.  Wymienione  odruchy bezwarunkowe to odruchy polisynaptyczne.  Odruchy warunkowe to nabywa się w trakcie życia. Charakteryzują się tym, że wymagają powtarzalności w ich trenowaniu. Odpowiedź na bodziec jest wolniejsza niż w przypadku odruchów bezwarunkowych.  Odruchy warunkowe bazują na odruchach bezwarunkowych. Ich badaniem zajmował się Iwan Pawłow na początku XX wieku. Jego eksperyment udowodnił, że u psów występuje odruch warunkowy. Było nim wydzielanie śliny na samą myśl o otrzymaniu pokarmu. Podanie psu jedzenia do pyska wywołuje wydzielanie się śliny. Ta reakcja następuje bez uczenia się jej. Można natomiast uzyskać reakcję wydzielania śliny na dowolny sygnał. Odruch taki pojawia się dzięki wielokrotnemu kojarzeniu się bodźca z podawaniem jedzenia. Pawłow określił to jako wzmocnienie bodźca warunkowego. Warunkowanie okazuje się najskuteczniejsze, gdy czas między bodźcem warunkowym a bezwarunkowym nie jest zbyt duży.    Obecnie za warunkowanie klasyczne uważa się takie przeprowadzone według określonego schematu, a mianowicie bodziec-reakcja. Czasami pojawiają się adnotacje dotyczące tego, że chodzi o reakcje emocjonalne lub reakcje oparte o autonomiczny układ nerwowy Jak już zostało wspomniane, odruchy bezwarunkowe zachodzą na poziomie rdzenia kręgowego. Inaczej dzieje się w przypadku odruchów warunkowych. Te wymagają zaangażowania mózgu, a także świadomie kontrolowanych mięśni.  Odruchy warunkowe tworzą się przez powtarzalność pewnej sytuacji, i następuje kojarzenie ze sobą pewnych zjawisk.	6
32.	32. Proszę scharakteryzować Ostry Zespół Wieńcowy i omówić postępowanie pielęgniarki w tym schorzeniu. Ostry Zespół Wieńcowy (OZW) to nagły i często bardzo poważny stan chorobowy, który występuje w wyniku niedokrwienia mięśnia sercowego, spowodowanego nagłym zamknięciem tętnicy wieńcowej.  Objawy OZW obejmują ból w klatce piersiowej, który często promieniuje do szyi, ramion, pleców lub żołądka, a także duszność, nudności, wymioty, pocenie się i niepokój. Postępowanie pielęgniarki w przypadku pacjenta z podejrzeniem OZW powinno być natychmiastowe i skierowane na zminimalizowanie niedokrwienia mięśnia sercowego oraz przeciwdziałanie powikłaniom. Pielęgniarka powinna natychmiast poinformować lekarza oraz zlecić badania diagnostyczne, takie jak EKG, pomiar ciśnienia tętniczego krwi, poziomu tlenu we krwi oraz pobieranie próbek krwi do badań laboratoryjnych. Jeśli pacjent jest stabilny, należy mu zapewnić spokojne otoczenie i zminimalizować stres. Jeśli pacjent ma duszność, pielęgniarka powinna zapewnić tlenoterapię oraz monitorować poziom tlenu we krwi. Należy unikać podawania leków, które mogą zwiększać obciążenie serca, takich jak leki sympatykomimetyczne, np. leki z grupy beta-adrenolityków, a także leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi, takie jak nitraty. W przypadku pacjenta z ciężkim bólem w klatce piersiowej, pielęgniarka może podać leki przeciwbólowe z grupy opioidów lub nitrogliceryny, jednakże decyzja o podaniu tych leków powinna być skonsultowana z lekarzem. W niektórych przypadkach konieczne może być wykonanie pilnej interwencji chirurgicznej, takiej jak angioplastyka wieńcowa lub pomostowanie aortalno-wieńcowe. W przypadku pacjenta z OZW, szybkie i skuteczne postępowanie pielęgniarki może pomóc w minimalizowaniu szkód i poprawieniu rokowania pacjenta. Dlatego ważne jest, aby pielęgniarka działała szybko i zdecydowanie, podejmując właściwe kroki i dbając o pacjenta w sposób profesjonalny i empatyczny Interwencje pielęgniarskie:   — monitorowanie parametrów życiowych: tętno, ciśnienie tętnicze, liczba i charakter oddechów, saturacja krwi tętniczej,  — ocena stanu świadomości chorej,   — ocena zabarwienia, ocieplenia i wilgotności powłok skórnych,  — założenie elektrod i podłączenie chorej do kardiomonitora w celu ciągłego monitorowania pracy serca,   — wykonywanie badania EKG w celu oceny zmian w 12-odprowadzeniowym zapisie EKG,   — pobranie krwi w celu oceny stężenia elektrolitów oraz markerów martwicy mięśnia sercowego; dążenie do utrzymania pożądanego stężenia potasu > 4,0 mmol/l,   — podanie na zlecenie lekarza leków antyarytmicznych w przypadku wskazań klinicznych.     Ostre zespoły wieńcowe to objawy spowodowane nagłym pogorszeniem przepływu krwi w tętnicach wieńcowych. W efekcie serce otrzymuje niewystarczającą ilość tlenu i składników odżywczych. Pacjent odczuwa silny ból za mostkiem, promieniujący do lewego ramienia, ale również duszności i nudności.   Pierwsza pomoc w przypadku ostrych zespołów wieńcowych    Ostre zespoły wieńcowe (ostry zespół wieńcowy, OZW) to zespół objawów, rozpoznawany w trakcie ostrego niedokrwienia mięśnia sercowego. OZW to zawały mięśnia sercowego (STEMI, NSTEMI oraz nieokreślony), niestabilna dławica piersiowa lub niespodziewany zgon sercowy.    Objawy zwykle są wywołane przez zaawansowaną miażdżycę i podwyższone ciśnienie tętnicze krwi, ale wpływ mogą mieć także inne czynniki  .  Przyczyny ostrych zespołów wieńcowych  miażdżyca tętnic,  nadciśnienie tętnicze,  hipercholesterolemia (przekroczenie norm stężenia cholesterolu we krwi),  cukrzyca,  uzależnienie od papierosów.  Ostre zespoły wieńcowe są skutkiem pęknięcia, bądź erozji blaszki miażdżycowej. Skutkiem tego jest nagłe zmniejszenie dopływu krwi do serca.    Objawy ostrego zespołu wieńcowego  Charakterystycznym objawem OZW jest nagły, intensywny ból w klatce piersiowej. Pacjenci opisują go, jako ucisk, gniecenie lub dławienie, rzadko wywołuje on wrażenie kłucia lub palenia.  Ból znajduje miejsce tuż za mostkiem, ale zwykle przemieszcza się też do lewego barku, ramienia, szyi, nadbrzusza lub żuchwy. Nie łagodzi go zmiana pozycji ani sposób oddychania.  Bardzo często chory intensywnie się poci, odczuwa duszności, nudności, zmęczenie i ból brzucha. Na skutek OZW może dojść do utraty przytomności, wystąpienia stanów lękowych lub kołatania serca.    Pierwsza pomoc  Jeżeli pacjent wcześniej odczuwał bóle dławicowe i zażywał nitroglicerynę pod język, wówczas należy jak najszybciej podać mu tabletkę. Kolejnym krokiem jest wezwanie pogotowia, ponieważ szacuje się, że nawet połowa chorych z ostrym zespołem wieńcowym umiera przed dotarciem do szpitala. Uzasadnione jest również rozgryzienie przez chorego 150-300 mg aspiryny, jeżeli nie ma ku temu przeciwwskazań.    Diagnostyka i leczenie ostrych zespołów wieńcowych  Po trafieniu do szpitala pacjent kierowany jest na badanie fizykalne, a także badania krwi, określające poziom troponiny, CKMB, mioglobinę, lipidogram i glikemię.  Istotne jest również wykonanie EKG oraz echokardiografii. Zwykle u chorych obserwuje się dodatni wynik troponin i typowe zmiany dla niedokrwienia mięśnia sercowego w zapisie EKG.  Leczenie OZW polega na przywróceniu prawidłowego przepływu krwi. Pierwszym etapem jest podanie tlenu, leków przeciwpłytkowych, przeciwbólowych i rozkurczających. Kolejnym - przywrócenie drożności tętnicy za pomocą angioplastyki naczyń z wszczepieniem stentu lub wykonania zabiegu CABG (by-passów).     Powikłania ostrych zespołów wieńcowych  Ostry zespół wieńcowy jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia. Często stan pacjenta jest zależny od tego jak szybko zostanie mu udzielona pierwsza pomoc i po jakim czasie dotrze do szpitala.  Niestety OZW często prowadzi do powikłań, takich jak:    martwica mięśnia sercowego,  niewydolność serca,  pęknięcie wolnej ściany serca,  pęknięcie przegrody międzykomorowej,  pęknięcie mięśnia brodawkowatego,  ostra niedomykalność zastawki mitralnej,  udar mózgu.
33.	33. Proszę  scharakteryzować działanie, wskazania i dawkowanie Adrenaliny.  Adrenalina przeznaczona jest  do stosowania w stanach zagrożenia życia, w leczeniu nagłych przypadków ciężkiej reakcji alergicznej, wstrząsu anafilaktycznego i anafilaksji samoistnej.   ADRENALINA wywołuje znaczne podwyższenie progu bólu, przypływ energii oraz stymuluje pracę organów wewnętrznych, co powoduje, że znacznie wzrasta sprawność fizyczna i psychiczna. Adrenalina jest stosowana w sytuacji zatrzymania krążenia w celu przywrócenia bicia serca i czynności oddechowej, we wstrząsie kardiogennym lub anafilaktycznym i w innych ostrych reakcjach alergicznych wywołanych np. ukąszeniem owadów, pokarmem, lekami itp. Działanie Adrenaliny  Adrenalina odgrywa decydującą rolę w mechanizmie stresu, czyli błyskawicznej reakcji organizmu człowieka  na zagrożenie, objawiających się przyspieszonym biciem serca, wzrostem ciśnienia krwi, rozszerzeniem oskrzeli oraz krtani, rozszerzeniem źrenic itd. Oprócz tego adrenalina reguluje poziom glukozy (cukru) we krwi, poprzez nasilenie rozkładu glikogenu do glukozy w wątrobie (glikogenoliza).    DAWKOWANIE ADRENALINY  Adrenalinę stosuję się podskórnie, dożylnie i domięśniowo. Dawka i droga podania adrenaliny zależą od wskazania, wieku, masy ciała itp. Stosowanie podania dożylnego jest ograniczone do zagrażającego życiu wstrząsu i innych szczególnych przypadków (np. pacjent podczas znieczulenia ogólnego).  Dawki zwykle stosowane w bolusie, domięśniowo lub podskórnie u osób dorosłych to 0,3–1,0 mg.  Maksymalna dawka stosowana we wlewie dożylnym u osób dorosłych to 0,5 μg/kg mc./min.  Dawki zwykle stosowane w bolusie u dzieci to 10 μg/kg mc.  Dawki zwykle stosowane domięśniowo lub podskórnie u dzieci to 10 μg/kg mc. (maksymalnie jednorazowo 0,5 μg).  Dawki jednorazowe można ponawiać w zależności od konieczności (stopnia poprawy stanu pacjenta) w odpowiednich odstępach czasowych.  W stanach zagrożenia życia, gdy nie ma możliwości dostępu do żyły dopuszczalne jest podanie adrenaliny doszpikowo w dawkach odpowiadających dawce dożylnej lub dotchawiczo po rozcieńczeniu (3 mg u osób dorosłych i 100 μg/kg mc.u dzieci).
34.	34. Proszę scharakteryzować wstrząs anafilaktyczny - przyczyny , objawy, postępowanie pielęgniarki.   Pielęgniarka może w oczekiwaniu na interwencję lekarską można podać kortyzon, leki przeciwhistaminowe lub leki rozszerzające oskrzela, jednak niezbędne dla ustąpienia reakcji anafilaktycznej pozostaje podanie adrenaliny.  W przypadku zatrzymania krążenia u osoby we wstrząsie anafilaktycznym, należy natychmiast rozpocząć resuscytacja krążeniowo-oddechowa   zdarzenia.    Anafilaksja, wstrząs anafilaktyczny   rodzaj nagłej, ciężkiej reakcji alergicznej lub niealergicznej, która może być przyczyną zgonu   Anafilaksja ma charakter reakcji ogólnoustrojowej. Jej objawy zazwyczaj obejmują równoczesne wystąpienie kilku objawów, m.in.: swędzącej wysypki, obrzęku górnych dróg oddechowych oraz znaczny spadek ciśnienia tętniczego krwi.   Częstymi przyczynami wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego są: ukąszenia owadów, alergeny w pożywieniu i leki.  Anafilaksja jest rezultatem uwolnienia proteiny z pewnego typu białych krwinek. Są to substancje, które mogą wywoływać lub intensyfikować reakcje alergiczne. Ich uwolnienie może być wynikiem reakcji układu immunologicznego lub być efektem innych przyczyn, niezwiązanych z układem immunologicznym.   Anafilaksję rozpoznaje się w oparciu o stwierdzone objawy.   Anafilaksja powoduje zazwyczaj wystąpienie wielu różnych objawów w ciągu kilku minut lub godzin  Objawy pojawiają się zazwyczaj od 5 do 30 minut, jeżeli przyczyną jest substancja, która dostaje się bezpośrednio do organizmu i krwiobiegu (dożylnie). Jeżeli przyczyną jest spożyty pokarm, reakcja pojawia się zazwyczaj w ciągu 2 godzin.   Najczęściej dotkniętymi częściami ciała są skóra (80–90%), pokrzywka, swędzenie, zaczerwienienie twarzy lub skóry rumień lub opuchnięte usta. Opuchlizna języka lub gardła pojawia się w 20% przypadków. Do innych objawów należą katar oraz opuchlizna błony śluzowej powierzchni oka i powieki (spojówki). Skóra może również przyjąć niebieskawy odcień (sinica) wynikający z niedoboru tlenuhttps://pl.wikipedia.org/wiki/Anafilaksja    płuca i drogi oddechowe (70%)  Objawy związane z układem oddechowym obejmują zazwyczaj skrócenie oddechu, krótki i utrudniony oddech, wheezing (świst wydechowy), oraz świst krtaniowy (świst wdechowy). Krótki oddech zazwyczaj jest związany ze skurczem mięśni dolnej części dróg oddechowych (mięśnie oskrzelowe)  https://pl.wikipedia.org/wiki/Anafilaksja Mogą wystąpić również inne objawy takie jak chrypka, ból przy przełykaniu oraz kaszel     żołądek i jelita (30–45%)  Objawy ze strony układu pokarmowego mogą obejmować skurczowy ból brzucha, biegunka oraz wymioty. Chory może być rozkojarzony, może dojść do nietrzymania moczu lub odczuwać skurczowy ból w okolicach miednicy     serce i naczynia krwionośne (10–45%)   oraz centralny układ nerwowy (10–15%).   Zazwyczaj dotknięte są co najmniej dwa ze wspomnianych układów  Podstawową metodą leczenia jest podanie domięśniowo adrenaliny. Zwykle w przebiegu leczenia konieczne jest podanie też innych leków.
35.	35. Proszę scharakteryzować przedszpitalne postępowanie pielęgniarki w odmie opłucnowej.   Odma opłucnowa to obecność powietrza w jamie opłucnej, do której przedostaje się ono wskutek uszkodzenia płuc lub ściany klatki piersiowej. Nasze działanie lub pomoc choremu w domu zależy od rodzaju odmy. Należy rozważyć podanie tlenu choremu, jeśli w domu znajduje się koncentrator tlenowy. Podejrzenie wystąpienia odmy należy zgłosić lekarzowi. Niestety nie istnieje pozycja, która może odbarczyć odmę i spowodować ujście powietrza. Powietrze może wchłonąć się samoistnie. Proces ten trwa kilka dni i powinien być kontrolowany przez lekarza poprzez RTG klatki piersiowej.  W rozprężaniu płuca mogą pomocne być ćwiczenia rehabilitacyjne. Jeśli u  pacjenta przeciek powietrza został zahamowany lub pacjentowi założono dren do opłucnej, można rozpocząć ćwiczenia rozprężania. Polegają one na wykonywaniu wydechów z oporem wydechowym przez półzamknięte usta. Wydychaniu powietrza do butelki z woda poprzez dren do odsysania wydzieliny z oskrzeli, gdzie opór stanowi wysokość słupa wody w butelce. Głęboki wdech z utrzymaniem powietrza na szczycie wdechu przez 2-3 sekundy. Ćwiczenia takie można prowadzić w pozycji siedzącej lub stojącej. Jeśli chory toleruje pozycję leżącą, można zaproponować leżenie na boku zdrowym i wykonywanie ww. ćwiczeń. Jeśli nie rozprężymy płuca, będzie ono zapadnięte.  Proces powstawania odmy może się powtarzać wielokrotnie. Należy pamiętać że odma upośledza wentylację i zawsze konieczna jest konsultacja lekarza specjalisty.
36.	36. Proszę scharakteryzować postępowanie pielęgniarki w warunkach przedszpitalnych z osobą nieprzytomną. Jeśli utrata przytomności u poszkodowanego oddychającego jest dłuższa niż 2 min., niezwłoczne wzywamy pogotowie ratunkowe.   W oczekiwaniu na jego przyjazd zabezpieczamy osobę nieprzytomną, wykonujemy badanie urazowe oraz stale kontrolujemy jej oddech monitorowanie parametrów życiowych:  - tętno, ciśnienie tętnicze, liczba i charakter oddechów, saturacja krwi tętniczej,  — ocena stanu świadomości chorej,   — ocena zabarwienia, ocieplenia i wilgotności powłok skórnych,    Brak przytomności stan zaburzenia świadomości, w którym osoba nie reaguje na żadne bodźce zewnętrzne   brak przytomności przykładowe przyczyny:   - zaburzenia ukrwienia mózgu   - zatrucia (środki psychoaktywne, alkohol, leki)   - zaburzenia wewnętrzne (np. niewydolność nerek, niewydolność wątroby, zawał serca)   - niedobór lub nadmiar składników fizjologicznych (np. cukrów – hipoglikemia lub hiperglikemia)   - urazy mechaniczne i krwawienie spowodowane urazem   - skrajne przeżycia natury psychicznej - poważny wysiłek   Jeśli poszkodowany nie oddycha, należy niezwłocznie wezwać pogotowie i rozpocząć RKO - resuscytację krążeniowo - oddechową. Są to oddechy ratunkowe i uciśnięcia klatki piersiowej. Dla osób dorosłych należy zachować stosunek 30 uciśnięć na 2 wdechy. Osobę nieprzytomną nieoddychającą połóż na plecy na równym podłożu.
37.	37. Proszę scharakteryzować Zespół Ciągłej Infuzji Propofolu - objawy, czynniki ryzyka, zapobieganie. Rzadki zespół cechujący się wystąpieniem objawów: · Postępująca niewydolność serca, · Ciężka kwasica metaboliczna, · Niewydolność nerek Dotyczy szczególnie ciężko chorych dzieci poddanych sedacji propofolem w Oddziale Intensywnej Terapii powyżej 48 godzin. ( może wystąpić u dorosłych ). Śmiertelność w obu grupach wiekowych jest bardzo wysoka. Klinicznie zespół infuzji propofolu objawia się: · Kwasicą mleczanową, · Oporne na leczenie zaburzenia rytmu serca z bradykardią, · Hipotonia (niedociśnienie tętnicze, to stan, w którym skurczowe ciśnienie tętnicze krwi jest niższe niż 90 mm Hg), · niewydolność krążenia, · Ostra niewydolność nerek, Pojawienie się osocza lipidowego ( wzrost poziomu triglicerydów z hepatomegalią    (powiększenie wątroby) i stłuszczenie wątroby. Czynniki  ryzyka     1.Infekcje górnych dróg oddechowych,  2.Urazy czaszkowo- mózgowe, 3.Urazy wielonarządowe 4.Niewystarczająca podaż glukozy 5.Wysokie dawki propofolu > 5 mg/kg/h Leczenie Objawowe. * Natychmiast przerwać infuzję propofolu, * Stabilizacja układu krążenia za pomocą katecholamin i podaż płynów, * W opornej na leczenie lekami bradycardii rozrusznik serca, * Wyrównanie kwasicy metabolicznej, * W ostrej niewydolności nerek hemodializa	7
38.	38. Proszę scharakteryzować Ostrą niewydolność nerek- postacie, przyczyny, objawy Ostra niewydolność nerek to nagłe upośledzenie czynności nerek ze zwiększeniem stężenia kreatyniny we krwi, któremu często towarzyszy zmniejszenie objętości wydalanego moczu poniżej 500 ml na dobę. ´ Można wyróżnić trzy grupy przyczyn ostrej niewydolności nerek: ü zmniejszenie przepływu krwi przez nerki ü uszkodzenie miąższu nerek ü utrudnienie odpływu moczu z nerek. ´ Przyczyny z grupy 1. i 2. prowadzą do tzw. ostrego uszkodzenia nerek (ang. acute kidney injury).  Zmniejszenie przepływu krwi przez nerki jest najczęstszym powodem ostrej niewydolności nerek. ´ Przyczyną może być zmniejszenie objętości krwi w wyniku jej utraty (krwotok) lub odwodnienia (biegunki, wymioty, oparzenia). ´ Inne przyczyny to spadek ciśnienia krwi z powodu ciężkiej niewydolności serca (funkcja serca jako pompy jest niewystarczająca) lub wstrząsu (ilość krwi jest zbyt mała w stosunku do szerokości łożyska naczyniowego).  Jeżeli zmniejszenie przepływu krwi przez nerki jest nieznaczne lub nie trwa zbyt długo, to nie dochodzi do istotnego uszkodzenia nerek a ich czynność poprawia się, gdy tylko przepływ krwi wraca do normy. ´ Jeżeli zmniejszenie przepływu krwi przez nerki jest znaczne lub trwa długo może doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia nerek.  W wyniku uszkodzenia miąższu nerek dochodzi do utraty prawidłowej czynności dużej liczby nefronów. ´ Uszkodzenie może dotyczyć głównie kłębuszków albo cewek nerkowych. ´ Najczęstszą przyczyną uszkodzenia nerek jest przedłużające się niedokrwienie nerek w wyniku zmniejszenia przepływu krwi. ´ Najczęściej uszkodzenie dotyczy cewek nerkowych, gdyż są one najbardziej wrażliwe na niedobór tlenu. ´ Druga pod względem częstości przyczyna to czynniki toksyczne, które również uszkadzają cewki nerkowe.  Przyczyną ostrej niewydolności nerek może być niedrożność dróg odprowadzających mocz, np. w wyniku ich zablokowania przez kamień moczowy lub skrzep krwi albo w następstwie ucisku lub nacieku na drogi moczowe (nowotwory macicy, gruczołu krokowego lub pęcherza moczowego)  Najbardziej charakterystycznym objawem ostrej niewydolności nerek jest zmniejszenie objętości oddawanego moczu (dobową objętość moczu <500 ml nazywamy skąpomoczem), a nawet zupełny brak moczu (dobową objętość moczu <100 ml nazywamy bezmoczem).  Nie zawsze jednak w przebiegu ostrej niewydolności nerek dochodzi do zmniejszenia objętości moczu – może ona być normalna lub nawet zwiększona.  Pozostałe objawy ostrej niewydolności nerek zależą od przyczyny niewydolności nerek. Najczęściej są to objawy stanu chorobowego, który doprowadził do zmniejszenia przepływu krwi przez nerki. Należą do nich: ´ wymioty ´ biegunka ´ odwodnienie ´ niewydolność serca ´ wstrząs ´ krwotoki ´ oparzenia ´ ciężkie zakażenia.
39.	39. Proszę scharakteryzować oraz wymienić przyczyny i postępowanie  tzw. centralizacji krążenia. Centralizacja krążenia to mechanizm obronny organizmu, który polega na przemieszczaniu krwi z mniej ważnych narządów i tkanek do tych, które są kluczowe dla przeżycia. W przypadku utraty krwi organizm stara się zachować odpowiedni przepływ krwi w narządach takich jak mózg, serce i płuca kosztem mniej istotnych narządów. Centralizacja krążenia ogranicza zużycie energii i zapewnia, że ważne narządy są dalej dostarczane odpowiednią ilością tlenu i substancji odżywczych, ale może prowadzić do uszkodzeń tkanek i narządów, które nie otrzymują wystarczającej ilości tlenu i innych ważnych substancji. W przypadku poważnego krwawienia, niezbędna jest jak najszybsza interwencja medyczna w celu przywrócenia odpowiedniego ciśnienia tętniczego i zapewnienia odpowiedniego natlenienia wszystkich narządów i tkanek.
40.	40. Proszę wymienić i scharakteryzować  rodzaje znieczulenia. Znieczulenie ogólne  Znieczulenie ogólne składa się z trzech etapów:  * indukcja znieczulenia – wprowadzenie do znieczulenia, najczęściej wykonywana jest drogą dożylną lub wziewną, rzadziej domięśniową (niespokojne dzieci),  * podtrzymywanie znieczulenia drogą wziewną,  * wyprowadzenie ze znieczulenia – wykonywanie najczęściej na sali wybudzeń.  znieczulenie miejscowe  Znieczulenie miejscowe polega na całkowitym zniesieniu czucia w miejscu zastosowania leku znieczulającego. Wyróżniamy dwa rodzaje znieczulenia miejscowego:  * powierzchowne,  * nasiękowe.    Znieczulenie powierzchniowe dotyczy skóry lub śluzówek i polega na zastosowaniu na odpowiednią powierzchnię (którą chcemy znieczulić - np. fragment skóry przed nacięciem tłuszczaka) aerozolu lub żelu z lekiem znieczulającym. Drugim sposobem jest pokrycie żelem narzędzia wprowadzanego do jam ciała - np. kolonoskopu przy wziernikowaniu jelita grubego.    Znieczulenie nasiękowe polega na ostrzyknięciu strzykawką ze środkiem znieczulającym wybranego obszaru (np. ekstrakcja zęba).  Ten rodzaj znieczulenia polega na podaniu środka znieczulającego w okolice nerwów lub struktur nerwowych. Dochodzi wtedy do zniesienia czucia bólu, dotyku i temperatury, a w przypadku blokady centralnej - także ruchu.    Znieczulenie przewodowe  Wyróżniamy dwa rodzaje znieczulenia przewodowego:  1. blokada centralna – znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe,  2. blokada nerwów obwodowych.  Zaletą znieczulenia przewodowego jest to, że blokowane jest przewodzenie bodźców i bólu jedynie w rejonie poddawanym zabiegowi lub operacji. Wiąże się również z niewielką ilością powikłań, a czas działania stosowanych leków zwykle nie przekracza 5 godzin. Istotną zaletą znieczulenia przewodowego jest to, że pacjent pozostaje przytomny, co ułatwia anestezjologowi ocenę stanu pacjenta szczególnie w podeszłym wieku. Wśród innych zalet należy wymienić m.in.:  * mniejsze ryzyko powikłań zakrzepowych,  * mniejszy wpływ na układ oddechowy,  * małe ryzyko nudności i wymiotów.    Znieczulenie podpajęczynówkowe  Polega ono na podaniu leków znieczulających w okolice bezpośrednio otaczające rdzeń kręgowy, gdzie przebiegają tzw. korzenie nerwowe unerwiające ruchowo i czuciowo konkretne obszary naszego ciała. Lek podaje się przez igłę bądź cewnik nakłuwając okolice kręgosłupa. Działanie rozpoczyna się prawie natychmiastowo i obejmuje pełną blokadę zarówno ruchową jak i czuciową.  Ten rodzaj znieczulenia stosujemy do:  * cięcia cesarskiego,  * analgezji porodu,  * większości operacji ginekologicznych, ortopedycznych,  * operacji przepuklin, żylaków oraz niektórych operacji urologicznych i okulistycznych.    Znieczulenie zewnątrzoponowe  Procedura znieczulenia wygląda podobnie jak poprzednio, a efekt blokady ruchowej jest zależny od ilości podanego leku. Działanie rozpoczyna około pół godziny po podaniu. Ten rodzaj znieczulenia jest stosowany przy porodzie oraz przy długotrwałych operacjach.  Najczęstszymi powikłaniami znieczulenia centralnego są:  * bóle głowy,  * mrowienia,  * zaburzenia czucia w okolicy znieczulanej,  * niemożność oddania moczu,  * obniżenie ciśnienia tętniczego.    Bardzo rzadko zdarzają się poważniejsze powikłania neurologiczne takie jak:  * zapalenie nerwów,  * krwiak,  * ropień  * uszkodzenie korzeni lub nerwów obwodowych.    Blokada nerwów obwodowych  Zabieg polega na iniekcji środka znieczulającego w okolice splotów nerwowych bądź pojedynczych nerwów, czego efektem jest zniesienie czucia bólu i temperatury i możliwości ruchu w zakresie unerwienia danego nerwu. Działanie leku utrzymuje się do kilkunastu godzin, powikłania zdarzają się wyjątkowo rzadko. Znieczulenie to stosuje się głównie w zabiegach w obrębie kończyn górnych i dolnych oraz barku.
41.	41. Proszę scharakteryzować Zespół Memdelsona – przyczyny , objawy, postepowanie. Zachłystowe zapalenie płuc - charakterystyka  Zachłystowe zapalenie płuc nazywane jest inaczej zespołem Mendelsona. Charakteryzuje się przedostaniem treści żołądkowej do oskrzeli lub płuc, niezależnie od wieku, chociaż częściej narażone są dzieci poniżej piątego roku życia. Stan zapalny obejmuje w przebiegu choroby miąższ płucny, przez co powstaje w nich stan zapalny, a w pęcherzykach płucnych - wysięk.  Przyczyny zachłystowego zapalenia płuc to liczne czynniki predysponujące, które sprzyjają przedostaniu się bakterii z przewodu pokarmowego do drzewa oskrzelowego oraz tkanki płucnej.  Należą do nich:  1. refluks żołądkowo-przełykowy, spowodowany okresowym rozluźnieniem dolnego zwieracza przełyku,  2. choroby neurologiczne, które powodują m.in. upośledzenie odruchu kaszlowego oraz skłonność do drgawek,  3. dzieci żywione przez sondę dożołądkową, zaintubowane np. w trakcie znieczulenia ogólnego oraz z wrodzonymi lub nabytymi malformacjami tchawiczo-przełykowymi, achalazją przełyku, atrezją dwunastnicy mają duże ryzyko rozwinięcia zachłystowego zapalenia płuc,  4. pozycja leżąca, alkohol, inne używki i niektóre leki również sprzyjają zarzucaniu treści pokarmowej do przełyku i dróg oddechowych,  5. noworodki wykazują skłonność do aspiracji płynu owodniowego oraz  smółki, czego efektem może być zakażenie Streptococcus agalactiae, który kolonizuje drogi rodne matki.    Wśród objawów zachłystowego zapalenia płuc należy wymienić między innymi:  * kaszel, * gorączkę, * osłabienie, * poty, * ból w klatce piersiowej, * ropną wydzielinę z dróg oddechowych, * przyspieszony oddech,  * ogólne osłabienie, * wysoką gorączkę, * dreszcze.    Leczenie zachłystowego zapalenia płuc wymaga antybiotykoterapii
42.	42. Wyjaśnij  pojęcie ,,złotej godziny,, i wyjaśnij dlaczego ma znaczenie.  Złota godzina w ratownictwie medycznym jest pojęciem wprowadzonym w 1961 roku przez R.Adama Cowleya. Określa w jakim osoba w stanie zagrożenia życia powinna znaleźć się w szpitalu lub w innej placówce, której możliwe jest udzielenie fachowej pomocy. Czas ten liczy się od momentu wystąpienia zdarzenia.
43.	43. Przedstaw schemat RKO osoby dorosłej.  Przed przystąpieniem do resuscytacji krążeniowo-oddechowej należy wcześniej upewnić się, że podejście do poszkodowanego jest bezpieczne. Po stwierdzeniu braku zagrożenia, należy sprawdzić stan osoby, która wymaga pomocy. W tym celu należy zwrócić się do niej głośno (np. “Czy mnie pan/pani słyszy?”) lub potrząsnąć za jej ramię. Brak reakcji oznacza konieczność sprawdzenia, czy poszkodowany oddycha. W pierwszej kolejności trzeba zapewnić drożność dróg oddechowych. Aby to zrobić, trzeba delikatnie odchylić głowę poszkodowanego do tyłu (przytrzymując jedną ręką za czoło, a drugą za żuchwę). Następnie pochylić się nad pacjentem, przytykając policzek do jego ust i kierując wzrok w stronę klatki piersiowej. Przez 10 sekund trzeba: *   obserwować, czy klatka piersiowa poszkodowanego unosi się, *   starać się usłyszeć dźwięk nabieranego lub wypuszczanego powietrza, *   starać się poczuć na policzku ruch powietrza z ust osoby poszkodowanej. Brak oddechu jest wskazaniem do natychmiastowego rozpoczęcia RKO. W przypadku osoby dorosłej algorytm wygląda następująco: ·        uklęknięcie przy poszkodowanym, ·        położenie dłoni środku klatki piersiowej poszkodowanego, ·        wyprostowanie ramion, ·        wykonywanie rytmicznych uciśnięć klatki piersiowej.  Uciśnięcia klatki piersiowej należy wykonywać na głębokość około 5–6 centymetrów. Ich częstotliwość powinna wynosić 100–120 na minutę. Osoba, która podejmuje się oddechów ratowniczych (nie są one obowiązkowe) powinna: ·        wykonać 30 uciśnięć klatki piersiowej, ·        wykonać 2 wdechy ratownicze, ·        kontynuować naprzemiennie obie te czynności w stosunku 30:2.	8
44.	44. Omów wywiad SAMPLE Wywiad SAMPLE jest zbiorem najważniejszych pytań, jakie możemy zadać osobie wymagającej pomocy. Przydatne informacje można zebrać też od osób bliskich i świadków zdarzenia. W czasie wywiadu warto notować odpowiedzi, aby móc je w zwięzły sposób przekazać ratownikom medycznym. Wywiad SAMPLE składa się z sześciu zagadnień, do których przypisano odpowiednie litery: S (symptoms) – symptomy, objawy, zgłaszane dolegliwości; A (allergies) – alergie pokarmowe, wziewne oraz alergia na leki i ukąszenia owadów; M (medications) – medykamenty, czyli przyjmowane na stałe i okresowo leki; P (past medical history) – przebyte choroby i operacje, historia schorzeń przewlekłych; L (last oral intake) – dla ułatwienia lunch, czyli czas i rodzaj ostatniego zjedzonego posiłku; E (events leading up to present illness or injury) – elementy zdarzenia, które poprzedzały wystąpienie objawów lub urazu. Kiedy przeprowadza się wywiad SAMPLE? ·        Wywiad ratunkowy SAMPLE przeprowadza się, aby jak najbardziej szczegółowo określić stan osoby poszkodowanej i wyróżnić czynniki, które do niego doprowadziły. Pomaga również w rozpoznaniu dodatkowego ryzyka dla danego pacjenta. W przypadku, gdy mamy do czynienia z osobą nieprzytomną, wywiad można przeprowadzić ze świadkami zdarzenia lub z rodziną poszkodowanego. ·        Jeśli nie możemy porozmawiać z nikim na miejscu zdarzenia, warto poszukać w telefonie poszkodowanego kontaktu oznaczonego ICE (In Case of Emergency). Tym skrótem określa się numery alarmowe do osób, które należy zawiadomić w razie wypadku. Można poszukać także identyfikatorów medycznych, takich jak opaski czy bransoletki. Mogą znaleźć się na nich informacje np. o cukrzycy, padaczce lub innych schorzeniach, które są istotne dla ratowania życia. ·        Warto pamiętać, że wywiad SAMPLE jest pogłębionym zestawem pytań i prowadzi się go w sytuacji, w której poszkodowany jest już zabezpieczony, a służby ratunkowe są w drodze.
45.	45. Przedstaw schemat RKO u dziecka. Nieco inaczej wygląda RKO u dzieci. W przypadku najmłodszych zaleca się wykonywanie oddechów ratowniczych zawsze. Dzieje się tak, ponieważ przyczyny zatrzymania krążenia są u nich najczęściej związane z nieprawidłowościami ze strony układu oddechowego. Najpierw należy sprawdzić, czy dziecko oddycha. Następnie: ·        * wykonać 5 wdechów ratowniczych, ·        * wykonać 15 uciśnięć klatki piersiowej, ·        * wykonać 2 wdechy ratownicze, ·        * kontynuować RKO w sekwencji 15:2.  Nie jest błędem stosowanie sekwencji 30:2. Warto jedynie pamiętać, że u niemowląt należy uciskać klatkę piersiową 2 palcami, u małych dzieci jedną ręką, a u dzieci starszych dwoma rękami. KIEDY MOŻNA PRZERWAĆ UCISKANIE KLATKI PIERSIOWEJ? Resuscytację krążeniowo-oddechową należy prowadzić do momentu: ·        * aż poszkodowany zacznie prawidłowo oddychać, ·        * opiekę nad poszkodowanym przejmie zespół ratownictwa medycznego.  Osoba wykonująca uciśnięcia klatki piersiowej może je przerwać, jeżeli zabraknie jej sił do prowadzenia dalszych czynności. Zalecane jest jednak, aby w takiej sytuacji wezwać do udzielania pierwszej pomocy innych ludzi (np. pozostałych świadków zdarzenia).
46.	46. Opisz wskazania do tlenoterapii. Wskazania do tlenoterapii Tlenoterapię stosuje się, gdy u pacjentów wykryto niewydolność oddechową organizmu, która może wystąpić przy długotrwałych chorobach układu oddechowego, jak astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), a także z przyczyn poza płucnych. Wyróżnia się dwa rodzaje niewydolności: - hipoksemiczną - gdy stężenie tlenu we krwi tętniczej pacjenta spada poniżej 60 mmHg; Milimetr słupa rtęci (mmHg) - hiperkapniczną - gdy następuje podwyższenie ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla we krwi powyżej 45 mmHg. Domowe tlenoterapia jest wskazana także w przypadku stałego obniżenia ciśnienia parcjalnego tlenu we krwi, chorób układu krążenia, zatrzymania oddechu oraz przez osoby cierpiące na otyłość. Dostarczenie większej ilości tlenu polecane jest osobom ze schorzeniami serca, czy też po zawale. Może być stosowane w domy także przez osoby, które chcą poprawić ogólny stan zdrowia i odporność organizmu. Działanie tlenoterapii wykorzystują także sportowcy, aby poprawić wydajność i wspomóc regenerację.  Objawy niewydolności oddechowej: - płytki, przyspieszony oddech, - kaszel i duszności, - problemy z koncentracją, - trudności w zasypianiu, - brak apetytu, - wyraźnie przyspieszoną akcję serca, - zwiększoną potliwość i drżenie, - gorszą tolerancję wysiłku, - rozstrzenie oskrzeli, - zmianę koloru skóry i innych powłok ciała, czyli występowanie tzw. sinicy, - omdlenia. Przewlekłej niewydolności oddechowej nie wolno bagatelizować - niedostateczny dopływ tlenu do tkanek może bowiem prowadzić do trwałego i nieodwracalnego uszkodzenia narządów wewnętrznych. Procedura podawania tlenu może się różnić, gdyż istnieją dwie metody leczenia: ·        tlenoterapia bierna – kiedy tlen jest wdychany przy udziale samodzielnego oddechu pacjenta, ·        tlenoterapia czynna – polegająca na wtłaczaniu mieszaniny oddechowej za pomocą oddechu wymuszonego (np. respiratora). Bardzo ważną zasadą w tlenoterapii, o której należy pamiętać – zwłaszcza w przypadku leczenia domowego – jest zakaz używania otwartego ognia. Dotyczy to Toalety drzewa oskrzelowego ma na celu utrzymanie drożności dróg oddechowych oraz zapewnienie pacjentowi optymalnych warunków wymiany gazowej. Polega na odsysaniu wydzieliny z tchawicy i oskrzeli za pomocą ssaka z zachowaniem zasad aseptyki i antyseptyki również palenia papierosów.
47.	47. Omów pielęgnację drzewa oskrzelowego u pacjenta nieprzytomnego. Toaleta drzewa oskrzelowego ma na celu utrzymanie drożności dróg oddechowych oraz zapewnienie pacjentowi optymalnych warunków wymiany gazowej. Polega na odsysaniu wydzieliny z tchawicy i oskrzeli za pomocą ssaka z zachowaniem zasad aseptyki i antyseptyki. Odsysanie jest usuwaniem z otworów naturalnych organizmu czy jam ciała. Poprzez odsysanie mechaniczne: krwi, wydzielin, powietrza lub substancji stałych. Odsysać można z dojścia przez jamę nosową, ustną lub tchawice w przypadku tracheostomii. Cel: - utrzymanie drożności dróg oddechowych - zapewnienie optymalnych warunków wymiany gazowej - zapobieganie infekcjom dróg oddechowych - zapobieganie niedodmie. Zasady wykonywania toalety: - przestrzeganie zasad aseptyki (cewnik jałowy, jednorazowy) - siła ssania nie powinna przekraczać 40 cm H2O - grubość cewnika nie większa niż ½  średnicy rurki - odsysanie nie dłużej niż 10 s – jeden cykl - przed i po wykonaniu czynności należy pacjenta wentylować 100% tlenem przez 1-2 min - po każdym odsysaniu pacjenta z respiratorem należy rozprężyć płuca dużą objętością oddechową  z użyciem worka samorozprężalnego i 100 % tlenu - przed, w trakcie i po zabiegu toalety drzewa oskrzelowego pielęgniarka monitoruje parametry życiowe pacjenta.
48.	48. Omów skalę GCS ( Glasgow). Skala Glasgow Coma Scale) jest używana w medycynie w celu oceny poziomu przytomności, świadomości. Początkowo wprowadzono ją w celu umożliwienia szybkiej oceny stanu pacjentów po urazie głowy i wstępnego ustalenia rokowania. Obecnie jest powszechnie stosowana zarówno w medycynie ratunkowej, jak i do śledzenia zmian poziomu świadomości pacjentów w czasie leczenia. Punkty uzyskane w każdej z trzech ocenianych reakcji sumuje się. Łączna suma punktów wynosi od 3 do 15 – na tej podstawie ocenia się stan pacjenta według skali Glasgow. Należy jednak uwzględnić, ile punktów otrzymano w każdej z badanych reakcji. Skala Glasgow pozwala ocenić przytomność pacjenta i jej zaburzenia w sposób następujący: ·        13-15 GCS - łagodne zaburzenia świadomości, ·        9-12 GCS - umiarkowane zaburzenia świadomości, ·        6-8 GCS - brak przytomności, ·        5 GCS - odkorowanie, zniszczenie kory mózgowej od niedotlenienia ·        4 GCS odmóżdżenie, zwane też śmiercią mózgową – trwałe wygaśnięcie wszystkich integracyjnych czynności ośrodkowego układu nerwowego (śmierć pnia mózgu) ·        3 GCS - śmierć mózgu. Ocenie podlega: ·        Otwieranie oczu 4 punkty – spontaniczne 3 punkty – na polecenie 2 punkty – na bodźce bólowe 1 punkt – nie otwiera oczu ·        Kontakt słowny: 5 punktów – odpowiedź logiczna, pacjent zorientowany co do miejsca, czasu i własnej osoby 4 punkty – odpowiedź splątana, pacjent zdezorientowany 3 punkty – odpowiedź nieadekwatna, nie na temat lub krzyk 2 punkty – niezrozumiałe dźwięki, pojękiwanie 1 punkt – bez reakcji ·        Reakcja ruchowa: 6 punktów – spełnianie ruchowych poleceń słownych, migowych 5 punktów – ruchy celowe, pacjent lokalizuje bodziec bólowy 4 punkty – reakcja obronna na ból, wycofanie, próba usunięcia bodźca bólowego 3 punkty – patologiczna reakcja zgięciowa, odkorowanie (przywiedzenie ramion, zgięcie w stawach łokciowych i ręki, przeprost w stawach kończyn dolnych) 2 punkty – patologiczna reakcja wyprostna, odmóżdżenie (odwiedzenie i obrót ramion do wewnątrz, wyprost w stawach łokciowych, nawrócenie przedramion i zgięcie stawów ręki, przeprost w stawach kończyn dolnych, odwrócenie stopy) 1 punkt – bez reakcji Uwzględnia się najlepszą uzyskaną odpowiedź w każdej kategorii. Łącznie można uzyskać od 3 do 15 punktów, ale należy zaznaczyć z jakich składowych powstał wynik (np. GCS 12: 3/4 + 4/5 + 5/6). Punktacja w skali Glasgow służy jedynie do oceny stopnia zaburzeń świadomości, nie jest zaś kryterium orzekania o śmierci mózgu - osoba zmarła będzie oceniona w skali na 3 punkty, jednakże pacjent w znieczuleniu ogólnym do zabiegu również uzyska punktację 3.   Należy uwzględnić sytuacje, w których ocena w skali Glasgow jest utrudniona. Do najczęstszych należą: ·        intubacja – pacjent przytomny nie toleruje rurki intubacyjnej. Wynik GCS ≤ 8 stanowi wskazanie do intubacji, a także rozważenia inwazyjnego pomiaru ciśnienia wewnątrzczaszkowego ·        niedowład lub porażenie – pacjent nie porusza się z innego powodu. W przypadku urazu głowy utrata choćby jednego punktu w skali GCS jest jednym ze wskazań do wykonania tomografii komputerowej głowy. Skala Glasgow może być stosowana u dzieci, które już dobrze mówią, to znaczy od 4 roku życia. U mniejszych dzieci stosuje się pediatryczną skalę Glasgow.
49.	49. Omów pielęgnację pacjenta nieprzytomnego. Pielęgnacja chorego nieprzytomnego, polega na prowadzeniu intensywnego nadzoru i opieki udokumentowanego w godzinowej karcie stanu zdrowia pacjenta. Właściwa pielęgnacja chorego nieprzytomnego : ● Pozycja ciała zmieniana co dwie godziny. ● U chorych zaintubowanych lub z rurką tracheostomijną- toaleta drzewa oskrzelowego ● Prowadzenie bilansów płynów ● Karmienie- żywienie pozajelitowe ● Nadzór podczas respiratoterapii (reakcji na sztuczną wentylację), stan chorego, drożność dróg oddechowych ● Kontrola stanu ogólnego ● Monitorowanie funkcji życiowych (wygląd błon śluzowych, osłuchanie serca, płuc, temperatura ciała, diureza, wykonanie EKG, pomiar ciśnienia tętniczego, OCŻ, monitorowanie wentylacji (pulsoksymetria, monitorowanie pracy respiratora) ● Dbanie o higienę ciała pacjenta ● Pielęgnowanie błon śluzowych jamy ustnej, nosa i gardła ● Zapobieganie odleżynom ● Podawanie leków według zlecenia lekarza	9
50.	50. Proszę omówić czym charakteryzuje się wstrząs hipowolemiczny. Inaczej krwotoczny, charakteryzuje się zwiększeniem się przepuszczalności naczyń włosowatych. Przyczyną jest zmniejszenie całkowitej objętości krwi, do której może doprowadzić utrata krwi poprzez krwotok, krwawienie. To kliniczny stan zagrożenia życia na skutek utraty dużej ilości krwi lub płynów fizjologicznych, ponieważ dochodzi do gwałtownego spadku ciśnienia i niedotlenienia narządów wewnętrznych.
51.	51. Proszę omówić czym charakteryzuje się wstrząs kardiogenny. Charakteryzuje się zmniejszeniem się kurczliwości mięśnia sercowego, występuje wówczas gdy serce nie może pompować wystarczającej ilości krwi, skutkuje to spadkiem ciśnienia tętniczego krwi i może prowadzić do niewydolności wielu narządów oraz stanu zagrożenia życia. Najczęstszą przyczyną jest niewydolność skurczowa lewej komory, najczęściej w wyniku zawału.
52.	52. Proszę omówić czym charakteryzuje się wstrząs septyczny. Najczęściej wymienianą przyczyną wstrząsu septycznego są zakażenia bakteryjne. Zakażenie może być również wywołane infekcjami grzybiczymi lub wirusowymi. Czynnikami ryzyka potęgującymi wystąpienie sepsy i wstrząsu septycznego są przebyta operacja lub długotrwała hospitalizacja. Jeżeli w przebiegu ciężkiej sepsy wystąpi spadek ciśnienia tętniczego (ciśnienie skurczowe wynosi mniej niż 90 mm Hg, a ciśnienie rozkurczowe – mniej niż 60 mm Hg), to stan taki nazywa się wstrząsem septycznym. We wstrząsie septycznym zachodzi wiele interakcji i zmian hemodynamicznych, dochodzi do uszkodzenia przez cytokiny zapalne wielu narządów, rozsianego wykrzepiania śródnaczyniowego i wywołanych tym zaburzeń metabloicznych, przyczyną jest najczęściej przedostanie się podczas uogólnionej infekcji do krwiobiegu endotoksyn Gram ujemnych i Gram dodatnich.
53.	53. Proszę omówić czym charakteryzuje się wstrząs neurogenny. Wstrząs neurogenny jest specyficznym rodzajem wstrząsu powstającym w konsekwencji urazu rdzenia kręgowego, występuje w przerwaniach rdzenia na poziomie odcinka szyjnego lub piersiowego. Objawia się hipotensją, zwolnieniem pracy serca oraz zaburzeniami termoregulacji.
54.	54. Proszę omówić etapy procesu pielęgnowania pacjenta z odmą opłucnową. ● Przygotowanie pacjenta do założenia drenu ● Ocena drożności drenów (obserwacja wahań płynu w drenie zgodnych z oddechem chorego) ● dokonywanie codziennego pomiaru objętości drenowanego płynu i odnotowanie w dokumentacji ● obserwacja wystąpienia i odnotowania obecności przecieku powietrza wokół założonego drenu ● obserwacja pacjenta w kierunku pojawienia się duszności i wystąpienia odmy podskórnej ● zmiana opatrunku wokół drenu ● nauka pacjenta jak postępować z drenem (konieczność pozycji półsiedzącej i siedzącej, niewskazane gwałtowne ruchy, zabezpieczenie butelek przed stłuczeniem) ● codzienne prowadzenie gimnastyki oddechowej: -układanie chorego kolejno na zdrowym i chorym boku oraz w pozycji na wznak, a także w pozycji Trendelenburga i w pozycji siedzącej - w tych pozycjach kontrolowanie wykonywanych przez pacjenta pogłębionych oddechów oraz kaszlu - osłuchanie chorego i kontrola rozprężania się jego płuca - przestrzeganie czasu wykonywanej gimnastyki - przygotowanie chorego do usunięcia drenu ● w zależności od stanu pacjenta kontrolowanie ciśnienia tętniczego krwi i temperatury, wpisanie w kartę dokumentacji ● na 30 minut przed usunięciem drenu, podanie choremu leku przeciwbólowego zgodnie ze zleceniem lekarskim
55.	55. Proszę omówić pielęgnację pacjenta we wstrząsie septycznym. Jeżeli u pacjenta z ciężką sepsą występuje oporna na leczenie hipotonia oraz zaburzenia perfuzji tkanek, a także konieczne jest stosowanie leków kurczących naczynia w celu utrzymania prawidłowego ciśnienia krwi to wówczas mówimy o wstrząsie septycznym. U chorych z ciężką sepsą występuje zespół niewydolności wielonarządowej (MODS), który stanowi wynik działania kaskady czynników bakteryjnych, mediatorów zapalenia, uszkodzenia śródbłonka naczyniowego, aktywacji krzepnięcia i zahamowania fibrynolizy oraz zaburzeń przepływu krwi na poziomie mikrokrążenia Kliniczne objawy ciężkiej sepsy: ·        gorączka lub hipotermia ·        tachykardia ( to częstoskurcz, jest jednym z rodzajów zaburzeń rytmu pracy serca ) ·        tachypnoe  ( przyspieszenia częstości oddechów ) ·        objawy obwodowego rozszerzenia naczyń ( Naczynia włosowate rozszerzają się z powodu zwężenia światła w pewnych obszarach ) ( rozszerzone naczynia są spowodowane zaburzonym krążeniem krwi ). ·        wstrząs z zaburzeniami świadomości W inwazyjnych badaniach hemodynamicznych i badaniach laboratoryjnych stwierdza się:  - mały obwodowy opór naczyniowy i dużą pojemność minutową serca  - wzrost zużycia tlenu  - leukocytoza   - kwasica mleczanowa (stan spowodowany przez nagromadzenie się kwasu mlekowego w organizmie)  - zaburzenia czynności nerek i wątroby  - wykrzepianie wewnątrznaczyniowe  - zwiększenie stężenia prokalcytoniny   - wzrost poziomu białka C – reaktywnego i cytokin We wstrząsie septycznym zachodzi wiele interakcji i zmian hemodynamicznych:  - hipowolemiczny – zwiększenie się przepuszczalności naczyń włosowatych  - obturacyjny – wzrost płucnego oporu naczyniowego  - kardiogenny – zmniejszenie się kurczliwości mięśnia sercowego  - cytotoksyczny – niezdolność do utylizacji tlenu (zaburzenia czynności mitochondriów)  - dystrybucyjny – dotyczący makrokrążenia (hipoperfuzja trzewna) i mikrokrążenia (przeciek kapilarny) Podstawowe postępowanie leczenia we wstrząsie septycznym polega na wyrównaniu hipowolemii. Hipowolemia jest wywołana zmniejszeniem objętości płynu w łożysku naczyń, np. na skutek utraty krwi. Po jej wyrównaniu stwierdza się hiperdynamiczny stan krążenia z dużą pojemnością minutową serca i małym obwodowym oporem naczyniowym, który jest najbardziej charakterystycznym parametrem hemodynamicznym wstrząsu septycznego, w przebiegu którego dochodzi do ostrej niewydolności lewej i prawej komory. Leczenie ciężkiej sepsy Opiera się na poniższych zasadach: ·        Wstępne postępowanie przeciwwstrząsowe obejmujące pierwsze 6 h ·        Wczesne zastosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, poprzedzone pobraniem materiału do badań bakteriologicznych ·        Ponowna (48 – 72 h) ocena leczenia antybiotykami, antybiotykoterapia przez okres 7 – 10 dni ·        Kontrola źródła zakażenia ·        Intensywna terapia płynami w celu przywrócenia ciśnienia napełnienia w układzie krążenia ·        Stosowanie leków kurczących naczynia, preferowane: norepinefryna i dopamina ·        W celu zwiększenia kurczliwości mięśnia sercowego stosowanie dobutaminy, w przypadki niskiego ciśnienia łączonej z lekami kurczącymi naczynia ·        Podaż kortykosteroidów przez 7 dni u chorych we wstrząsie septycznym ·        Stosowanie rekombinowanego białka C u chorych na ciężką sepsę – po wykluczeniu przeciwwskazań (zwiększa przeżywalność chorych z niewydolnością wielonarządową spowodowaną ciężką sepsą  ·        Mechaniczna wentylacja ·        Możliwa sedacja, unikanie leków zwiotczających mięsnie ·        Profilaktyka zakrzepicy żył głębokich – środki farmakologiczne lub mechaniczne ·        Profilaktyka owrzodzeń stresowych żołądka ·        Odpowiednia modyfikacja leczenia żywieniowego, zwłaszcza wczesne żywienie dojelitowe poprawiające czynność immunologiczną jelit, przyczyniająca się do poprawy rokowania i skrócenia czasu hospitalizacji Powszechnie zalecane jest stosowanie ludzkiego, rekombinowanego, aktywowanego białka C – Xigris, który działa wielokierunkowo:  - przeciwzakrzepowo  - przeciwzapalnie - profibrynolitycznie  - ochronnie	10
56.	56. Wymień bezpośrednie funkcje zawodowe pielęgniarek.  opiekuńcza   wychowawcza   promowania zdrowia  profilaktyczna   terapeutyczna   rehabilitacyjna.
57.	57. Omów cele wynikające z realizacji funkcji opiekuńczej pielęgniarki. Cele realizacji funkcji opiekuńczej pielęgniarki to: ·        pomaganie, towarzyszenie, asystowanie, wspieranie podopiecznego przy rozwiązywaniu jego problemów ze zdrowiem   ·        rozpoznawanie stanu zapotrzebowania podopiecznego na opiekę  ·        pomaganie w rozwiązywaniu problemów natury biologicznej, psychicznej i społecznej mogących powstać w wyniku indywidualnej reakcji podopiecznego na zastosowane metody diagnozowania, leczenia, rehabilitacji  ·        pomaganie podopiecznemu w radzeniu sobie z reakcją na aktualne lub potencjalne problemy zdrowotne, w przystosowaniu się do życia z chorobą, z upośledzeniem fizycznym i/lub psychicznym.
58.	58. Omów cele wynikające z realizacji funkcji wychowawczej pielęgniarki. * Funkcja wychowawcza obejmuje zamierzony wpływ na osobowość pacjenta, kształtowanie pożądanych zachowań zdrowotnych, poczucia odpowiedzialności za zdrowie własne i innych oraz przygotowanie do samopielęgnacji i samoopieki.    * Funkcja wychowawcza to zadania, których celem jest wpływ na osobowość podopiecznego przez kształtowanie prawidłowych zachowań zdrowotnych, odpowiedzialność za własne zdrowie, zdrowie najbliższych i środowiska.  * Przygotowanie pacjenta do świadczenia opieki samemu sobie oraz przygotowanie do współpracy i współdziałania w procesie pielęgnowania. Przygotowanie rodziny do opieki nieprofesjonalnej.  * Do zadań realizowanych przez pielęgniarkę, w odniesieniu do podopiecznego, należą cele określone w procesie pielęgnowania. Wymaga to wcześniejszej oceny stanu zdrowia pacjenta, rozpoznawania jego postawy wobec własnego zdrowia, choroby, niepełnosprawności.
59.	59. Omów cele realizacji funkcji promowania zdrowia. * Promowanie zdrowia – obejmuje rozpoznawanie stanu promowania zdrowia, oceny dostępności świadczeń, promowanie zachowań prozdrowotnych i stwarzanie warunków do prowadzenia prozdrowotnego stylu życia. Funkcja promowania zdrowia to zadania, których celem jest: propagowanie w społeczeństwie zachować prozdrowotnych i stylu życia wspierającego zdrowie, doradzania jak wzmacniać zdrowie, zapewnianie podopiecznym warunków do prowadzenia takiego stylu życia, który sprzyja utrzymaniu i wzmacnianiu zdrowia * W funkcji tej punktem odniesienia jest zdrowie, a jej celem inwestowanie w zdrowie i jego wzmacnianie, natomiast w profilaktyce odniesieniem jest relacja między zdrowiem a chorobą. Dlatego celem profilaktyki jest zapobieganie wystąpienia dysfunkcji organizmu. W działaniach promujących określamy sposoby wzmacniania zdrowia, jego poprawy lub utrzymania na tym samym poziomie, a w profilaktyce ukierunkowuje się działania na ustalenie czynników ryzyka, ich eliminowanie, oddziaływanie na osoby szczególnie narażone na zachorowanie.
60.	60. Wymień i omów pośrednie funkcje zawodowe pielęgniarek. Są to funkcje   skierowane  na rozwój zawodowy .  Należą do nich funkcje: - zarządzania Związana jest z tymi wszystkimi zadaniami, które dotyczą rozpoznawania stanu kadr pielęgniarskich, planowaniem i organizowaniem opieki pielęgniarskiej:  ·        przewidywanie (planowanie pracy)  ·        organizowanie  (przygotowanie działania)  ·        rozkazywanie (uruchamianie wykonania)  ·        koordynowanie (harmonizowanie wykonywanych zadań)  ·        kontrolowanie  - kształcenia Są to zadania związane z procesem kształcenia własnego i kształtowania przedstawicieli własnego zawodu na każdym poziomie, na jakim może się odbywać kształcenie.  - naukowo –badawcza Dotyczy wszystkich zadań, które związane są  z rozpoznawaniem zapotrzebowania na rodzaj, zakres i charakter badań naukowych w pielęgniarstwie, organizowaniem i kierowaniem badaniami, uczestniczeniem w prowadzonych badaniach, wykorzystaniem wyników badań dla podnoszenia jakości pielęgnowania i rozwoju zawodu.  Działalność naukowa pielęgniarek, ich udział w interdyscyplinarnych zespołach badawczych i wielodyscyplinarnych konferencjach naukowych: ·        podnosi jakość opieki nad pacjentem  ·        służy  temu, że profesjonalna praktyka uzyskuje  racjonalne podstawy  ·        umożliwia doskonalenie umiejętności  i zdolności interpretowania zjawisk  i faktów  ·        wpływa na zmniejszenie kosztów opieki  ·        wytycza podział umiejętności między pielęgniarką i innymi członkami zespołu  terapeutycznego oraz pomiędzy pielęgniarką a pacjentem i jego rodziną  ·        ustala zakres odpowiedzialności za wykonane zadanie  ·        uczy samodyscypliny  ·        promuje naukowy wymiar pielęgniarstwa  ·        buduje społeczny prestiż profesji  ·        czyni tę profesję bardziej atrakcyjną
61.	61. Wymień zadania samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych.  Samorząd zawodowy pielęgniarek i położnych reprezentuje osoby wykonujące zawody pielęgniarki i położnej oraz sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Samorząd jest niezależny w wykonywaniu swoich zadań i podlega tylko przepisom prawa. Zadaniami samorządu pielęgniarek i położnych są w szczególności: ·   - sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodów; ·   - ustalanie i upowszechnianie zasad etyki zawodowej oraz sprawowanie nadzoru nad ich przestrzeganiem; ·   - ustalanie standardów zawodowych i standardów kwalifikacji zawodowych obowiązujących na poszczególnych stanowiskach pracy; ·   - współdziałanie w ustalaniu kierunków rozwoju pielęgniarstwa i położnictwa; ·   - integrowanie środowiska pielęgniarek i położnych; ·   - obrona godności zawodowej; ·   - reprezentowanie i ochrona zawodów; ·   - zajmowanie stanowiska w sprawach stanu zdrowia społeczeństwa, polityki zdrowotnej państwa oraz organizacji ochrony zdrowia;   - edukacja zdrowotna i promocja zdrowia	11
62.	62. Podaj definicję potrzeb i ich podział. Potrzeba to odczuwany przez jednostkę stan braku czegoś, co w związku ze strukturą organizmu, indywidualnym doświadczeniem oraz miejscem jednostki w społeczeństwie jest niezbędne do utrzymania jej przy życiu, umożliwienia jej rozwoju, utrzymania określonej roli społecznej, zachowania równowagi psychicznej.
63.	63. Omów potrzeby wg Abrahama Maslowa. Abraham Maslow w swojej teorii koncentruje uwagę na człowieku. Zdaniem Maslowa zachowanie się człowieka wynika z jego dążenia do zaspokojenia potrzeb, a nie chwilowych stanów emocjonalnych. Zakłada on, że człowiek ma określony zespół potrzeb, które zaspokajać powinien w określonej kolejności. Mechanizmem sterującym ludzkimi zachowaniami według Maslowa są potrzeby, pojmowane jako brak czegoś, wywołujący jednocześnie dążenie do zaspokojenia tego braku.  Potrzeby te tworzą układ hierarchiczny, który Maslow obrazuje w postaci piramidy. Na samym dole piramidy znalazły się potrzeby fizjologiczne -pragnienie, głód, posiłek, krok wyżej umiejscowione są potrzeby bezpieczeństwa. Nad nimi znajdują się potrzeby społeczne (przyjaźń, miłość), a wyżej potrzeby szacunku oraz samorealizacji. Maslow twierdzi, że jeżeli nie zostaną zaspokojone potrzeby rzędu niższego, to nie może być mowy o zaspokojeniu potrzeb rzędu wyższego. O zachowaniu człowieka w głównej mierze decydują potrzeby niższego rzędu. Jeżeli nie są one zaspokojone, dominują nad pozostałymi potrzebami, spychając je na dalszy plan.  Potrzeby fizjologiczne –to podstawowe potrzeby przetrwania, zaspokojenia głodu, wody, tlenu, snu czy biologicznego funkcjonowania człowieka. Potrzeby te zaspokajane są w organizacji poprzez zapewnienie odpowiedniego poziomu płac oraz środowiska pracy.  Potrzeby bezpieczeństwa –to potrzeby środowiska psychicznego i emocjonalnego. Obejmują one między innymi takie elementy, jak zapewnienie sobie bezpieczeństwa czy życia wolnego od trosk materialnych, jak również potrzeba stabilności, ochrony, porządku, sprawiedliwości czy wyeliminowania zagrożeń. W organizacji zaspokojenie tych potrzeb następuje między innymi w momencie ciągłości zatrudnienia, odpowiedniego programu świadczeń socjalnych czy emerytalnych. Potrzeby afiliacji – kontaktów społecznych – potrzeba akceptacji –to potrzeby odnoszące się do relacji człowieka z otoczeniem. Są to potrzeby nawiązywania bliskich kontaktów z ludźmi; obejmują między innymi potrzebą miłości, przyjaźni, przywiązania, akceptacji. Potrzeby te w większości zaspokajane są przez rodzinę i najbliższych znajomych, jednakże również środowisko organizacyjne może odgrywać w ich zaspokojeniu dożą rolę. Przyjaźnie w pracy czy poczucie przynależności pozytywnie wpływa na efektywność pracy ludzi. Niezaspokojenie potrzeb z tego poziomu może doprowadzić do zamknięcia się w sobie czy samotności, co niekorzystnie odbije się na funkcjonowaniu człowieka oraz jego efektywności Potrzeby szacunku i uznania –to potrzeby zyskania uznania we własnych oczach i oczach innych ludzi. Na tym poziomie nie wystarczają uczucia bliskich, ważne jest, aby inni dostrzegali nasz profesjonalizm i doceniali go. Potrzeby te mogą być zaspokojone w organizacji między innymi poprzez publiczne pochwały ze strony kierownictwa, uznanie w zespole. Również ambitne i interesujące zadania delegowane przez kierownictwo mogą być elementami zaspokajającymi potrzeby tego poziomu. Potrzeby samorealizacji –to potrzeby wynikające z dążenia jednostki do zajmowania się tym, do czego czuje powołanie; do zaspokajania własnych ambicji. To potrzeby związane z pełnym wykorzystaniem własnego potencjału i osiąganiem celów, które przynoszą satysfakcję. Potrzeby te dają nam możliwość ciągłego indywidualnego doskonalenia. Są to potrzeby, które nigdy nie będą w 100% zaspokojone. Wynika to z faktu, iż ambicje ludzkie nie mają granic. Zaspokajając jedną potrzebę, ciągle pojawiają się kolejne stanowiące o rozwoju jednostki. Potrzeby tego poziomu zaspokajane są w głównej mierze przez działania indywidualne. W środowisku organizacji przyczynić się może do tego możliwość uczestnictwa w procesie podejmowania decyzji czy zdobywania nowych umiejętności, co z kolei może być źródłem poczucia przez pracownika otwartej drogi do awansu.
64.	64. Przedstaw główne założenia teorii pielęgniarstwa wg Florencji Nigthingale. Stworzony przez Florence model zakładał, że w pielęgnowaniu należy odwoływać się do praw naukowych, potrzebny jest rozwój naukowy pielęgniarstwa oraz należy kształcić pielęgniarki. Według Nightingale pielęgniarstwo to powołanie kobiet. W kształceniu Florence zwracała uwagę na wiek, charakter, wykształcenie kandydatek. Podstawowymi elementami teorii F. Nightingale są pojęcia :  osoba pacjenta,  zdrowie, środowisko,  pielęgniarstwo,  W wymiarze biologicznym F. Nightingale podkreślała, że: ·   - Człowiek posiada zdolności i możliwości przede wszystkim do takiego kształtowania środowiska, aby nie powodowało ono zaburzeń funkcjonowania jego organizmu, a jeżeli już pojawiają się objawy choroby, przeżywania procesu zdrowienia ·   - Człowiek jest umieszczany w centrum opieki pielęgniarskiej najczęściej jako pojedyncza osoba, indywidualnie, chociaż okazjonalnie również rodzina pacjenta
65.	65. Przedstaw główne założenia teorii pielęgnowania wg Dorothei Orem. Najważniejszym pojęciem teorii D. Orem jest samoopieka, czyli realizowanie działań w stosunku do siebie samego mających na celu utrzymanie dobrego samopoczucia, zdrowia, życia.  ·   - Samoopieka jest oparta o wiedzę, może być realizowana przez osoby dorosłe, świadome i posiadające niezbędną wiedzę.  ·   - Samoopieka to wyuczone działania i zachowania, jest ukierunkowana na zaspakajanie potrzeb.
66.	66. Przedstaw, na czym polega deficyt samoopieki. Kiedy zapotrzebowanie na opiekę wyraźnie przewyższa możliwości samoopiekuńcze, oznacza to deficyt samoopieki. Deficyt samoopieki może być częściowy lub całkowity, pojawia się w sytuacjach, gdy osoba nie jest w stanie zapewnić sama potrzeb.  Pielęgniarka rozpoznaje potrzeby, planuje opiekę, realizuje zaplanowaną opiekę, ocenia. Dodatkowo ustala: kto będzie sprawował opiekę, jak długo jest niezbędna opieka pielęgniarska, czy są potrzebne inne formy opieki umożliwia to wybór systemu opieki.
67.	67. Przedstaw główne założenia teorii pielęgnowania wg Virginii Henderson. Założenia:   · pielęgniarstwo jest asystowaniem człowiekowi;   · pielęgnowany może być zarówno człowiek zdrowy, jak i chory;   · w wyniku pielęgnowania chory lub zdrowy może stać się niezależny od innych osób.	12
68.	68. Podaj definicję diagnozy pielęgniarskiej. Wymień rodzaje diagnoz i przedstaw ich krótką charakterystykę. Diagnoza pielęgniarska jest to określenie problemu pacjenta na podstawie jego jednostki chorobowej i statusu wraz z dopasowaniem interwencji pielęgniarskich zgodnych ze stanem zdrowotnym pacjenta. Diagnoza pielęgniarska stanowi podstawę do planowania, działania, oceny i troski o zdrowie człowieka jak również stanowi wskazanie do interwencji. Wyróżniamy diagnozę pielęgniarską wstępną, która pozwala na ustalenie aktualnie występujących problemów i pozwala na podjęcie natychmiastowych interwencji. Wyróżniamy również diagnozę całościową, która uściśla wstępną, jest jej kontynuacją i dopełnieniem. Wyróżniamy również diagnozę ryzyka, samopoczucia i syndromu.
69.	69. Na czym polega kategoryzacja pacjentów i jakie ma zastosowanie.   Kategoryzacja ma za zadanie przydzielić pacjenta do odpowiedniej grupy opieki pielęgniarskiej. Występują 4 grupy takiej opieki.  1 - opieka minimalna gdy pacjent jest samowystarczalny  2 - opieka umiarkowana gdy pacjent wymaga pomocy  3 - opieka wzmożona gdy pacjent jest leżący, często obłożnie chory  4 - opieka intensywna  Kategorie opieki wyznaczane są przy pomocy skal, np skala Norton, która określa stan świadomości, stan fizyczny, możliwość poruszania się, zmiany pozycji i funkcje wydalnicze. Kategoryzacja pozwala na zaplanowanie i organizowanie  pracy przy pacjencie, jest niezbędna do trafnego postawienia diagnozy pielęgniarskiej oraz zaplanowania interwencji pielęgniarskich.
70.	70. Wymień i omów skale używane do określenia stopnia sprawności pacjenta w czynnościach samoobsługowych. Jeśli chodzi o ocenę sprawności w/g skal, to można wyróżnić kilka takich skal i chyba najbardziej popularną jest skala Barthel, w której osoba może osiągnąć maksymalnie 100 pnkt. W przedziale 0-20 określa się stan jako bardzo ciężki, od 21-85 to stan średnio ciężki i powyżej 85 to stan lekki. Ocenia się na podstawie 10 czynności dnia codziennego takich jak- spożywanie posiłków, poruszanie się, ubieranie, rozbieranie, czynności higieniczne, czynności wydalnicze, korzystanie z toalety. Poszczególne pozycje punktuje się od 0-15 pnkt. Uzyskanie do 40 punktów klasyfikuje chorego do refundacji opieki z NFZ. Skala Karnowskiego ma punktację od 0 do 100 punktów. Ocenia stan świadomości i samodzielności, głównie stosowana u chorych nowotworowych. Podobnie jak w skali Barthel punktacja od 0-20 świadczy o bardzo ciężkim stanie chorego.  Skala ADL-skala Katza (Activities of Daily Living. W skali tej można osiągnąć max 6 pnkt. Ocenia na podstawie zdolności do samodzielnego mycia się, ubierania, korzystania z toalety, kontroli zwieraczy, jedzenia i poruszania się.
71.	71. Wymień i omów skale do oceny ryzyka wystąpienia odleżyn. Nazwy skal oceniających ryzyko powstawania odleżyn najczęściej pochodzą od nazwisk osób, które tą skalę opracowały. Najpopularniejszą skalą oceny ryzyka występowania odleżyn jest skala Norton. W skali tej ocenie podlega 5 aspektów dotyczących pacjenta. Jest nimi stan fizyczny, stan świadomości, stan aktywności, możliwość zmiany pozycji w łóżku, czynność zwieraczy. Max pacjent może uzyskać 20 pnkt. Przy wyniku 14 pnkt i poniżej pojawia się ryzyko powstawania odleżyn. Zgodnie z uzyskanym wynikiem stosuje się odpowiednie środki zapobiegawcze.   Skala Braden. Oprócz aktywności i mobilności skala ta ocenia stopień odżywienia, wilgotności skóry oraz możliwość tarcia i działających sił ścierania. Skala ta ocenia 6 parametrów. Max ilość pnkt to 23. Wynik poniżej 16 sugeruje o możliwości powstawania odleżyn.  Skala Waterloo. W skali tej ocenia się 10 parametrów. Im mniej pnkt pacjent otrzymuje, tym mniejsze występuje zagrożenie powstawania odleżyn.
72.	72. Omów charakterystykę oddychania oraz podaj cechy prawidłowego oddechu.  Oddychanie to proces, w którym dochodzi do wymiany gazowej między organizmem a otoczeniem na zasadzie dyfuzji. Podczas wdechu powietrze bogate w tlen przedostaje się do pęcherzyków płucnych, w których następuje wymiana gazowa. podczas wydechu zostaje wydalony dwutlenek węgla. Mechanizm wentylacji zachodzi dzięki pracy mięśni oddechowych, przepony i mięśni szkieletowych. Oddychanie jest procesem nieustannym, automatycznym i tylko częściowo zależnym od naszej woli. Prawidłowy oddech w spoczynku jest cichy, spokojny, regularny i przeponowy, czyli dolną częścią klatki piersiowej i tylko przez nos. Prawidłowa liczba oddechów to 10-12 na minutę a średnia objętość oddechu to 500 ml, czyli na minutę wymiana gazowa wynosi około 5--6 litrów.
73.	73. Wymień i omów oddechy patologiczne. Przyczyną patologicznego sposobu oddychania mogą być procesy chorobowe toczące się w obrębie układu oddechowego, uszkodzenia dróg oddechowych, urazy głowy, choroby metaboliczne oraz inne. Oddech typu Cheyne’a-Stokesa. Charakteryzuje się stopniowo narastającą częstotliwością oddechu, który następnie staje się coraz wolniejszy, aż zwierzę wpada w bezdech. Czas jego trwania jest różny, a następnie znowu pojawia się hiperwentylacja. Ten typ oddychania charakterystyczny jest dla uszkodzenia kresomózgowia. Często pojawia się u pacjentów w śpiączce oraz w wyniku niedotlenienia ośrodka oddechowego w rdzeniu przedłużonym, a także w wyniku niewydolności nerek i serca oraz w przypadkach podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego spowodowanego zapaleniem opon mózgowych lub guzami mózgu. Co ciekawe występuje również u zwierząt zapadających w sen zimowy. Oddech typu Kussmaula. Jest rodzajem hiperwentylacji. Polega na pogłębionych oddechach przy normalnej bądź zwiększonej częstotliwości. Wiąże się go z zaawansowanymi chorobami metabolicznymi takimi jak: śpiączka cukrzycowa i śpiączka mocznicowa. Pojawia się również w bardzo ciężkich przypadkach kwasicy metabolicznej. Oddech Biota. Inaczej oddech rybi. Pogłębione wdechy i wydechy są poprzedzielane okresami bezdechu. Poszczególne oddechy różnią się głębokością oraz częstotliwością. Rokowanie w przypadku oddechu Biota jest bardzo niepomyślne, ponieważ wskazuje na ciężkie zapalenie opon mózgowych oraz poważne uszkodzenia takie jak: wylewy krwawe, rozmiękanie mózgu oraz nowotwory na terenie ośrodka oddechowego w rdzeniu przedłużonym. Oddechy ataktyczne. Oddechy ataktyczne charakteryzuje ich całkowita nieregularność, również okresy bezdechu występują nieregularnie. Łączą się one z oddechami agonalnymi. Oddechy agonalne. Są one rodzajem odruchu z pnia mózgu, który charakteryzuje bardzo ciężki oddech w połączeniu z miokloniami (czyli mimowolnymi ruchami pojedynczych mięśni lub ich całych grup) oraz czasem z wokalizacją. Jest to niezwykle poważny objaw, ponieważ bezpośrednio poprzedza śmierć. Może trwać kilka godzin lub czasem może wystąpić jedynie kilka takich oddechów. Oddechy agonalne pojawiają się w wyniku niedokrwienia mózgu, ekstremalnej hipoksji lub anoksji. U ludzi oddechy agonalne pojawiają się również w wyniku zawału mięśnia sercowego.	13
74.	74. Scharakteryzuj duszność jako objaw schorzeń układu oddechowego. Duszność – subiektywne odczuwanie braku powietrza (tchu) i trudności w oddychaniu. Występuje duszność spoczynkowa lub wysiłkowa. Objawy duszności mogą być przewlekle, podostre lub ostre. Objawy : spłycony lub przyspieszony oddech; ruchomość skrzydełek nosa; zaangażowanie dodatkowych mięśni oddechowych; wyraźny świst pojawiający się przy oddychaniu; stridor (szmer krtaniowy).
75.	75. Scharakteryzuj tętno. Tętno to pulsujący ruch ścian tętnic, który pojawia się w efekcie wyrzutu krwi podczas skurczu komór serca. Na wysokość tętna wpływa akcja serca i elastyczność naczyń krwionośnych. Tętno należy do kluczowych czynników podczas badania wydolności układu krążenia.
76.	76. Scharakteryzuj ciśnienie tętnicze.  Ciśnienie tętnicze to siła nacisku, jaką płynąca krew wywiera na ściany tętnic.
77.	77. Wymień najczęstsze objawy schorzeń układu krążenia. Do chorób układu krążenia zalicza się wszystkie schorzenia związane z uszkodzeniem serca i naczyń krwionośnych- naczyń włosowatych, żył oraz tętnic : miażdżyca, niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze,  zawał  serca ,   choroba niedokrwienna serca, żylaki, choroby tętnic obwodowych, obrzęk limfatyczny, choroba zakrzepowo-zatorowa, choroby naczyń mózgowych, udar mózgu i wielu innych. OBJAWY: bóle i zawroty głowy; omdlenia, uczucie kołatania serca, duszności,  przyspieszone  męczenie się, bóle w klatce piersiowej.
78.	78. Omów wskazania do żywienia enteralnego. Żywienie dojelitowe – enteralne – to dostarczenie wszystkich niezbędnych do życia składników odżywczych w postaci białka, elektrolitów, witamin oraz pierwiastków śladowych bezpośrednio do żołądka lub jelita z pominięciem jamy ustnej. Żywienie enteralne odbywa się przez zgłębnik założony przez nos, znacznie rzadziej przez usta. Wskazania do jego zastosowania pojawia się w różnego typu chorobach neurologicznych; nowotworowych; śpiączce; urazach mózgowych i wielu innych przypadkach. WSKAZANIA: - obecność niedożywienia lub tzw wysokiego ryzyka żywieniowego - spodziewany brak możliwości realizacji diety doustnej przez ponad 7 dni.
79.	79. Przedstaw wskazania do stosowania żywienia pozajelitowego. Żywienie pozajelitowe (parenteralne) jest metodą żywienia, polegająca na podaniu substancji odżywczych bezpośrednio do krwiobiegu z pominięciem przewodu pokarmowego. Podaje się mieszanki indywidualnie skomponowane wg potrzeb chorego, zawierające substancje odżywcze w najprostszej postaci – wchłaniające się bezpośrednio z krwi do komórek ciała i niewymagające trawienia – aminokwasy, kwasy tłuszczowe, glukozę, składniki mineralne i witaminy.  Wskazania:  1. Brak osiągnięcia zakładanych efektów żywienia dojelitowego,   2. Mechaniczna funkcjonalna niewydolność przewodu pokarmowego występująca w chorobach:  - zespół jelita krótkiego,                       - ostra lub przewlekła niewydolność jelit  - atonia jelit                                            - ciężkie zapalenie jelit       - uszkodzenie jelit  - choroba Leśniowskiego – Crohna    - ostre zapalenie trzustki  - przetoki przewodu pokarmowego     - zaburzenia perystaltyki  - sklerodermia  (Twardzina układowa, czyli inaczej sklerodermia, zaliczana jest do układowych chorób tkanki łącznej. Charakteryzuję się postępującym włóknieniem skóry i wielu narządów wewnętrznych, co prowadzi do zaburzenia ich funkcji i zmiany wyglądu oraz niewydolności naczyń krwionośnych)  - zawał lub niedokrwienie przewodu pokarmowego  - brak dostępu do przewodu pokarmowego (urazy twarzy, poparzenia)  - ciężka pooperacyjna niewydolność przewodu pokarmowego  - sepsa                                               - zwężenie przełyku                           - wcześniactwo                                   - choroba nowotworowa                       - śpiączka                                           - ciężkie niedożywienie	14
80.	80. Omów zasady pielęgnacji chorego z założonym zgłębnikiem. Pielęgnacja zgłębnika: Zawsze przepłucz zgłębnik przed i po podaniu diety oraz przed i po podaniu leków. Zgłębnik należy przepłukiwać minimum co 8 godzin. Minimalna objętość wody (mineralnej lub przegotowanej) to 20-50 ml. Zapobiega zatkania zgłębnika.  Karmienie przez zgłębnik nosowo-żołądkowy jest sposobem żywienia osób, które z różnych przyczyn zdrowotnych nie mogą odżywiać się doustnie. Chorymi zwykle opiekują się bliscy lub opiekunowi  Wyróżniamy kilka rodzajów zgłębników.   A. Sonda żołądkowa, giętki dren, który wprowadza się do żołądka lub jelita cienkiego pacjenta przez nos bądź usta pacjenta.  B. Zgłębnika - PEG, przezskórna endoskopowa gastrostomia, w której pokarm dostarcza się przez utworzoną w powłokach brzusznych stomię.  Sonda żołądka – wskazania - Zgłębnik nosowo-żołądkowy stosuje się gdy nie istnieje możliwość karmienia pacjenta drogą doustną, a przewidywany okres żywienia będzie krótszy niż 3-4 tygodnie. Sonda jest więc ratunkiem dla osób nieprzytomnych oraz cierpiących z powodu zaburzeń połykania, chorych po zabiegach chirurgii twarzo-czaszki i tych, którzy zmagają się z negatywnymi skutkami chemio- i radioterapii, np. wymiotami lub brakiem apetytu. Karmienie przez zgłębnik to także sposób żywienia stosowany u pacjentów po poparzeniach i urazach twarzoczaszki. Zgłębnik stosuje się ponadto w przypadku zgłębnikowania żołądka, a więc zabiegu, który służy odbarczeniu zalegającej treści żołądkowej, karmienia, płukania żołądka oraz pobrania treści żołądkowej do badań.  Karmienie przez PEG – wskazania  Karmienie przez PEG stosuje się w przypadkach, gdy okres żywienia będzie dłuższy niż 3-4 tygodnie. Wskazaniem do żywienia PEG są różnego rodzaju schorzenia neurologiczne (urazy głowy, udary mózgu, choroba Alzheimera, demencja, choroba Parkinsona, SLA) i onkologiczne. Często ten rodzaj żywienia stosuje się w przypadkach paliatywnych oraz u pacjentów po operacjach, w czasie radio- i chemioterapii. Wskazaniem mogą być także wyniszczenia spowodowane AIDS, zespół krótkiego jelita, choroba Leśniowskiego-Crohna czy przebyte chirurgiczne zabiegi okolic twarzo-czaszki.  Niezależnie od wybranej metody karmienia, jeśli tylko pacjent jest przytomny, należy informować go o wykonywanych czynnościach i wyjaśniać, czemu służą i w jakiej kolejności będą po sobie następować.  HIGIENA JAMY USTNEJ – należy zwracać szczególną uwagę. Poza możliwością istnienia zakażeń zębów, przyzębia, języka u pacjenta z gastrostomią na skutek braku jedzenia enteralnego upośledzona jest fizjologiczna czynność samooczyszczania jamy ustnej i nosogardła. Brak higieny skutkuje zakażeniami. Pojawiają się niebezpieczne zapalenia nieżytowe nosa, gardła, krtani, przełyku, zapalenia ucha, ślinianek przyusznych, zachłyśnięcie, zachłystowe zapalenie płuc, nadżerki, owrzodzenia, odleżyny przełyku.  W pielęgnacji chorego z gastrostomią odżywcza typu PEG należy zwracać uwagę nie tylko na gastrostomię i samo karmienie, ale także objawy zakażeń układu pokarmowego, gorączkę, przyrost masy ciała lub chudnięcie, bóle brzucha, nudności czy wymioty, biegunkę.  Stan psychiczny, socjalno-bytowy pacjenta.  Każdego dnia należy delikatnie obracać zgłębnik, o ok. 180 stopni, równie ważne jest jego wysuwanie i wsuwanie. należy poinformować chorego oraz jego rodzinę na temat tego, że przez pierwsze 14 dni nie powinno się stosować kąpieli, gdzie fragment ciała, gdzie założono zgłębnik będzie znajdował się pod wodą  - Wystąpienie zmian troficznych na skórze wokół drenu  - Możliwość aspiracji treści pokarmowej do dróg oddechowych  - Osłabienie/brak łaknienia  - Biegunka                             - Zaparcia  - Możliwość wystąpienia zmian troficznych w jamie ustnej z powodu braku funkcji samooczyszczania  - Niedrożność gastrostomii  - Mechaniczne uszkodzenie gastrostomii  - Odleżyna wokół gastrostomii  - Przerost śluzówki wokół gastrostomii  - Brak akceptacji nowej sytuacji życiowej  Pielęgniarka (pielęgniarz) w opiece nad chorym z gastrostomią zapewnia możliwie najwyższą jakość opieki całościowej i bezpośredniej związanej z gastrostomią. Uczestniczy w wychowywaniu i umacnianiu zachowań prozdrowotnych, profilaktyce, rehabilitacji. W opiece nad pacjentem z gastrostomią w środowisku domowym najważniejsza jest edukacja, prowadzona w sposób zrozumiały, ciągły i dostępny dla pacjenta oraz rodziny sprawującej nad nim opiekę nieprofesjonalną.
81.	81. Wymień i omów zaburzenia oddawania moczu. Do zaburzeń mikcji zalicza się:  anurię – bezmocz pojawiający się u pacjentów z zaburzeniami czynności układu moczowego np. uszkodzeniem aparatu filtrującego nerek. Anuria występuje wtedy, gdy osoba oddaje mniej niż sto mililitrów moczu w ciągu doby  dysurię – bolesne oddawanie moczu, które występuje najczęściej w przebiegu zakażeń oraz bakteryjnych chorób układu moczowego czy cewki moczowej. Dyzuria często towarzyszy zapaleniu pęcherza oraz ostremu zapaleniu cewki moczowej. U niektórych pacjentów ten problem powoduje pieczenie narządów rodnych.   zatrzymanie moczu – ten niebezpieczny objaw jest typowy dla chorób gruczołu krokowego (np. przerostu gruczołu krokowego), a także dla kamicy nerkowej, zapalenia nerek czy choroby nowotworowej. U pacjenta występuje problem z oddaniem moczu, mimo iż płyn został prawidłowo wyprodukowany przez nerki.  oligurię – to zaburzenie mikcji często nazywane jest skąpomoczem. Niewystarczające wydalanie moczu często pojawia się u pacjentów odwodnionych, chorych na niewydolność nerek  poliurię – zaburzenie mikcji znane jako wielomocz stanowi powszechny problem pacjentów z cukrzycą. Poliuria powoduje wydalanie dużej ilości moczu, powyżej dwóch, trzech litrów w ciągu jednej doby. Inną przyczyną tego problemu jest moczówka prosta.   Mocz (łac. urina) – uryna, płyn wytwarzany w nerkach i wydalany z organizmu, zawierający produkty metabolizmu bezużyteczne lub szkodliwe dla ustroju. Powstaje podczas filtracji i resorpcji.   Dobowa ilość moczu wydalanego przez zdrowego człowieka waha się od 600 do 2500 ml. Zależy ona od wielu czynników, m.in. ilości spożytych płynów i temperatury otoczenia. W skład moczu wchodzi:    96% wody, 2,5% azotowych produktów przemiany materii (mocznik, kwas moczowy, amoniak), 1,5% soli mineralnych (chlorki, fosforany, węglany),minimalne ilości innych substancji, np. barwników żółciowych (nadają moczowi kolor, zapach i smak).   Choroby związane z wydalaniem moczu: 1. moczówka prosta 2. kamica nerkowe.
82.	82. Jakie zaburzenia towarzyszą pacjentowi gorączkującemu. Za gorączkę uważa się ciepłotę ciała powyżej 38,0°C. Zakres 37,1–38,0°C to tak zwany stan podgorączkowy.  Gorączka to jeden z podstawowych mechanizmów obronnych organizmu, który powstał jako nieswoiste wsparcie dla układu odpornościowego w odpowiedzi na atak czynników zakaźnych (bakterii, wirusów, grzybów, pasożytów itp.). Często występuje miejscowa reakcja zapalna, powstająca we wrotach zakażenia (np. gardło w anginie paciorkowcowej, jelita w pełzakowicy, czyli amebiozie, lub wątroba w przebiegu WZW).   W wyższych temperaturach wiele bakterii gorzej się rozmnaża, niektóre wręcz giną.  W przebiegu gorączki:   * kurczą się naczynia krwionośne skóry ( osoba, u której narasta gorączka, jest blada, oddaje ona wówczas przez powłoki mniej ciepła, oszczędza je)  * zaczynają drżeć mięśnie szkieletowe  (popularne dreszcze); w czasie pracy mięśni, jak zawsze, uwalniają się znaczne ilości ciepła  * napinają się mięśnie przywłosowe („gęsia skórka”)  * spalana jest tkanka tłuszczowa, zwłaszcza tak zwany tłuszcz brunatny  * zwiększa się aktywność hormonów tarczycy, dzięki czemu, w uproszczeniu, * energia powstająca w procesach metabolicznych w organizmie nie jest wykorzystywana efektywnie (np. do pracy czy syntezy związków chemicznych), ale rozpraszana w organizmie właśnie pod postacią ciepła.    1. Gorączka - niewysoka (nie sięga 39°C) – poza uczuciem rozbicia, bólami mięśni i głowy – nie ma innych objawów choroby, a stan chorego jest dobry.  2. Gorączka współistniejąca z bardzo poważnymi objawami i ciężkim stanem chorego charakterystycznych przykładów  * silny ból głowy z zaburzeniami świadomości  * kaszel, katar, zapalenie spojówek ze światłowstrętem, dwugarbny tor gorączki  * angina (ropne zapalenie gardła i migdałków) z plamistą, czerwoną wysypką  * duszność, kaszel suchy lub wilgotny, często ból w klatce piersiowej  * nudności, wymioty, zatrzymanie stolca i wiatrów, silny ból brzucha  * pieczenie przy oddawaniu moczu, jego częste oddawanie i niekiedy krwiste *zabarwienie, czasem także ból okolicy lędźwiowej  * względnie niewysoka gorączka, z niestrawnością, wymiotami, odbarwionym stolcem i rozwijającą się w ciągu kilku dni żółtaczką.  * Każdy taki stan bezwarunkowo wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej, a w razie konieczności – hospitalizacji.   Gorączka niewysoka (poniżej 39°C) z towarzyszą charakterystyczne objawy chorobowe, trwająca długo, to gorączka o nieznanej przyczynie. Rozpoznaje się ją, gdy przekracza 38,3°C i trwa dłużej niż trzy tygodnie.  Gorączka może być niebudzącym niepokoju objawem naturalnej obrony organizmu przed niegroźną infekcją, jak i objawem ciężkiej choroby, zagrażającej życiu.
83.	83. Zdefiniuj, co to jest gorączka, wymień objawy towarzyszące gorączce.  Gorączka jest objawem, wielu chorób,  infekcji, stanom autoimmunologicznym, nowotworowym, zapalnym. Gorączka jest objawem, a nie chorobą, leczenie polega na leczeniu choroby, której towarzyszy.  Gorączka to jeden z podstawowych mechanizmów obronnych organizmu, nieswoiste wsparcie dla układu odpornościowego w odpowiedzi na atak czynników zakaźnych (bakterii, wirusów, grzybów, pasożytów itp.). Często występuje miejscowa reakcja zapalna, powstająca we wrotach zakażenia (np. gardło w anginie paciorkowcowej, jelita w pełzakowicy, czyli amebiozie, lub wątroba w przebiegu WZW), na którą organizm reaguje dodatkowo objawem ogólnym (ogólnoustrojowym, dotyczącym całego organizmu), jakim jest gorączka. W wyższych temperaturach wiele bakterii rozmnaża się gorzej, niektóre wręcz giną.  OBJAWY GORĄCZKI  Dreszcze  Bóle mięśni  Suchość w ustach lub/i wysuszona śluzówka jamy ustnej  Wzrost temperatury ciała powyżej normy  Bóle głowy  Przyspieszona akcja serca  Brak apetytu   Uczucie pragnienia  Nadmierna potliwość  Gorączka jest objawem chorobowym, który nie tyle świadczy, że organizm został zaatakowany, co raczej, iż organizm uznał, że został zaatakowany. Podwyższona temperatura ciała jest, ogólnoustrojowym objawem reakcji zapalnej, najczęściej skutkiem zakażenia (przez bakterie, wirusy czy pasożyty).   Pojawia się jednak także wówczas, gdy stan zapalny ma podłoże:   alergiczne, a więc, gdy układ odpornościowy błędnie rozpoznaje obce, lecz zupełnie niegroźne czynniki, czyli antygeny, jako niebezpieczne i podejmuje niepotrzebną walkę (jest to właśnie istota alergii)  autoimmunizacyjne, gdy pomyłka układu odpornościowego polega na rozpoznaniu własnych fragmentów, czyli antygenów (tzw. autoantygenów) jako obcych i groźnych; problem jest poważniejszy niż w chorobach alergicznych, gdyż w tych ostatnich wyleczenie często uzyskuje się poprzez eliminację alergenów z otoczenia, natomiast w przypadku autoantygenów owa eliminacja nie jest możliwa  zapalenia „jałowego”, czyli pojawiającego się w tkance pomimo braku jakiegokolwiek zakażenia; przykładem tej grupy przyczyn gorączki jest dokonany zawał serca: komórki objęte obszarem zawału giną, ognisko zawału staje się martwe i jest wtedy rozpoznawane jak ciało obce, wywołuje stan zapalny (miejscowo) i objawy ogólne, wśród nich właśnie gorączkę.  Długotrwała gorączka może też być objawem nadczynności tarczycy lub nowotworu.   Hipertermia - 40–42°C - nie podlega sprzężeniu zwrotnemu ujemnemu (niczym termostat, który się popsuł). Jest stanem zagrożenia życia z powodu przegrzania organizmu. Utrzymująca się grozi uszkodzeniem czynności białek i błon komórkowych, uszkodzeniem i obumieraniem komórek -neuronów mózgu, niewydolnością wielu narządów organizmu i śmiercią.   Przyczynami hipertermii jest uszkodzenie mózgu w udarze cieplnym (porażeniu słonecznym), zmianach naczyniowych mózgu (zator, wylew) lub nowotworowych (uszkadzających ośrodek termoregulacji), działanie pewnych rzadko stosowanych leków – do znieczulenia ogólnego w czasie operacji – u nadwrażliwych osób. Podłoże nadwrażliwości jest genetyczne, a sam zespół nosi nazwę – hipertermii złośliwej.   Należy pamiętać:  1. stała – różnica temperatury porannej i wieczornej jest mniejsza niż 1°C  2. trawiąca – różnica ponad 2°C; jej skrajna odmiana to gorączka hektyczna (różnica ponad 3°C), przy czym często temperatura poranna jest prawidłowa lub wręcz obniżona  3. przerywana (inaczej okresowa) – gorączka co trzeci lub czwarty dzień  4. dwugarbna, pojawienie się wysokiej gorączki przez parę dni, potem po krótkiej poprawie ze stanem podgorączkowym – ponownie wysoka ciepłota ciała, przy czym tor dzienny jest zwykle typowy.
84.	84. Podaj definicję i wymień znane Ci rodzaje bólu. Ból spełnia w życiu rolę ostrzegawczo-obronną, jest sygnałem potencjalnego zagrożenia, wyzwala odruchową i behawioralną odpowiedź organizmu w celu ograniczenia do minimum skutków uszkodzenia.   Definicji bólu  Ból jest nieprzyjemnym doznaniem czuciowym i emocjonalnym związanym z aktualnie występującym lub zagrażającym uszkodzeniem tkanek, lub też doznaniem opisywanym w kategoriach takiego uszkodzenia (International Association for the Study of Pain, IASP Taxonomy 1979, 2008).  Ból może mieć charakter:  1.Ból ostry pobudzenia układu współczulnego i wewnątrzwydzielniczego, objawy - pobudzenia psychiczne, niepokoju,  2.Ból przewlekły trwa pomimo wygojenia tkanek po urazie czy zabiegu operacyjnym, towarzyszy chorobie przewlekłej jak np. choroba nowotworowa czy choroba zwyrodnieniowa stawów. Doznania bólowe wówczas tracą swój ostrzegawczo-obronny charakter, a ból przewlekły staje się chorobą samą w sobie, wpływającą negatywnie na emocjonalne, fizyczne i socjalne funkcjonowanie człowieka. Ból przewlekły jest definiowany jako „ból, który wykracza poza normalny przewidywany czasu zdrowienia”.   3. Przewlekły przebiegający z zaostrzeniami.  Ból nienowotworowy granica pomiędzy bólem ostrym a przewlekłym to ok 3 miesiące.  Patomechanizm ból może powstawać na skutek bezpośredniej aktywacji receptorów bólowych – nocyceptorów   1. Ból fizjologiczny- jest to fizjologiczne czucie bólu, związane z funkcją obronną i ostrzegawczą; brak tego czucia jest kalectwem.  2. Bólu zapalnym- odczuwamy w przypadku uszkodzenia tkanek miękkich układu mięśniowo-szkieletowego. Ten rodzaj bólu jest często miejscowy i opisuje się go jako tępy, bolesny. Najczęściej pojawia się na wysokości barków, bioder i dłoni, ale może również wystąpić w dolnej części pleców.  3. Ból neuropatycznym - jest spowodowany urazami lub nieprawidłowym działaniem układu nerwowego. Powodują go uszkodzenia lub choroby wpływające na części układu nerwowego, często bez oczywistych dowodów fizycznych. Jest często opisywany jako pieczenie, mrowienie, świdrujący lub kłujący ból. Ten rodzaj bólu zazwyczaj występuje w ciągu kilku dni lub tygodni po odniesieniu obrażeń ciała, w falach przybierających na częstotliwości i intensywności. Czasami brak oczywistego źródła bólu i może on wystąpić spontanicznie.  Ze względu na lokalizację, ból dzielimy:  1. Somatyczny (ze struktur powierzchownych) = Receptorowy  2. Trzewny (z narządów wewnętrznych w jamach ciała).   - Ból receptorowy- spowodowany urazem (złamanie, skręcenie, stłuczenie), ból pooperacyjny, ból w chorobach reumatycznych (choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, choroby układowe tkanki łącznej, reaktywne zapalenie stawów), także bóle brzucha, bóle głowy.   - Ból receptorowy pochodzenia zapalnego powstaje na skutek uszkodzenia tkanek i następowego stanu zapalnego. Ma charakter adaptatywny i wywala odpowiedź organizmu mającą na celu naprawę uszkodzonych tkanek. W odróżnieniu od bólu receptorowego. Np. choroby zwyrodnieniowej stawów.  - Szczególnym rodzajem bólu jest ból chorych na nowotwór, gdyż w zależności od mechanizmu powstawania może to być ból receptorowy (somatyczny, trzewny) lub neuropatyczny. Tylko 20–25% pacjentów odczuwa jeden rodzaj bólu, pozostali – dwa lub więcej rodzajów bólu.  - Ból neuropatyczny jest zdefiniowany jako ból powstający w wyniku bezpośredniego uszkodzenia lub choroby dotyczącej somatosensorycznego układu nerwowego. Około 1–2% populacji cierpi z powodu bólu neuropatycznego, może utrzymywać się przez wiele miesięcy czy lat.  Uszkodzenie może zaistnieć na poziomie nerwu obwodowego, rdzenia lub ośrodkowego układu nerwowego:   miejscowe lub wielomiejscowe uszkodzenie obwodowego układu nerwowego (zespoły z ucisku, ból fantomowy, ból kikuta, neuralgia pourazowa, neuralgia popółpaścowa, mononeuropatia cukrzycowa, niedokrwienna neuropatia, guzkowe zapalenie tętnic)   - Polineuropatie (cukrzycowa, alkoholowa, amyloidowa, w przebiegu szpiczaka, HIV, hypotyreoza, wrodzona neuropatia czuciowa, choroba Fabry’ego,   zespół Bannwartha – neuroborelioza, niedobór witaminy B, neuropatie toksyczne)   -  uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego (uszkodzenie rdzenia, zawały mózgu, syryngomielia, stwardnienie rozsiane)   -  zespoły wieloobjawowego bólu miejscowego (CRPS I, II)  Najczęściej występujące zespoły bólu neuropatycznego:  neuralgia popółpaścowa   bolesna neuropatia cukrzycowa.    Ból u chorych na nowotwór jest szczególny, gdyż w jego powstawaniu i podtrzymywaniu niezwykle istotną rolę, prócz oczywiście przedstawionych wcześniej mechanizmów nocycepcji, odgrywają czynniki psychologiczne i socjalne, stąd też wprowadzono pojęcie bólu totalnego w celu podkreślenia wielowymiarowości tego zjawiska. Ból może pojawiać się na każdym etapie choroby nowotworowej i występuje średnio u 53%, a w okresie zaawansowanym choroby nawet u ponad 64% chorych. Częstość występowania bólu zależy od rodzaju nowotworu i tak np. przy raku trzustki ból występuje u 100% chorych, natomiast w przypadku chłoniaków u 20–69%, a białaczek u 5–58% chorych.   Występowaniem bólu na skutek skutecznego leczenia onkologicznego i wydłużeniem czasu przeżycia chorych na nowotwór. Niemal 60% pacjentów odczuwa ból podczas aktywnego leczenia onkologicznego  W zależności od mechanizmu powstawania może to być ból receptorowy (somatyczny, trzewny) lub neuropatyczny. Tylko 20–25% pacjentów odczuwa jeden rodzaj bólu, pozostali – dwa lub więcej rodzajów bólu.  Etiologia bólu w chorobie nowotworowej jest złożona i obejmuje bóle spowodowane procesem nowotworowym, powstałe w wyniku leczenia przeciwnowotworowego, spowodowane wyniszczeniem nowotworowym oraz współistniejące. Ból może być spowodowany zwiększaniem masy guza w narządach posiadających torebkę, naciekaniem nerwów obwodowych, tkanek miękkich, struktur kostnych, błon surowiczych (opłucnej, otrzewnej), martwicą narządów litych (trzustka) lub zamknięciem naczyń krwionośnych.  Funkcjonalne zespoły bólowych - zaliczane są wszelkie objawy lub dyskomfort fizyczny zgłaszane przez pacjenta, a niemające uzasadnienia fizjologicznego lub organicznej przyczyny, pomimo przeprowadzenia pełnej i dokładnej diagnostyki klinicznej.W powstawaniu funkcjonalnych zespołów bólowych istotną rolę może odgrywać polimorfizm genetyczny, płeć żeńska, trauma okresu wczesnodziecięcego np. przemoc w rodzinie, a czynnikiem wyzwalającym może być infekcja, uraz, inne stresory psychologiczne i fizyczne  Zaliczamy do niego: zespół jelita nadwrażliwego, fibromialgia, zespół bólowo-dysfunkcyjny stawu skroniowo-żuchwowego, śródmiąższowe zapalenie pęcherza, bóle krocza. Dowiedziono także, iż u chorych cierpiących na ww. zespoły bólowe, częściej występują również inne zaburzenia związane ze stresem jak zespół przewlekłego zmęczenia, zespół stresu pourazowego, zaburzenia nastroju i afektywne.  Fibromialgia jest jednym z częściej występujących zespołów funkcjonalnych i jest definiowana jako uogólniony, rozlany, przewlekły ból w układzie mięśniowo-szkieletowym z tkliwością uciskową mięśni szkieletowych i struktur przystawowych, z współwystępującymi objawami, wśród których najczęściej spotykane są zaburzenia snu, zaburzenia wegetatywne, zmęczenie i zaburzenia afektywne  Wielokrotne częstsze występuje u kobiet niż u mężczyzn, przeważnie w wieku średnim – 40–60 lat.  Ból przewlekły jest chorobą samą w sobie, wymagającą wielokierunkowego postępowania. Wnikliwa ocena charakteru bólu pozwala u większości pacjentów na dobór optymalnego leczenia. U wielu pacjentów z bólem przewlekłym nie można jednoznacznie określić rodzaju bólu, który dominuje, najczęściej etiologia jest złożona, stąd też leczenie powinno być ukierunkowane na przyczynę bólu, a tam, gdzie leczenie przyczynowe jest niemożliwe powinien być wdrożony program leczenia wielokierunkowego z uwzględnieniem także psychologicznego i emocjonalnego komponentu bólu.
85.	85. Zdefiniuj pojęcie „chory o niepomyślnym rokowaniu” i wymień problemy pielęgnacyjne takiego pacjenta. Pojęcie "chory o niepomyślnym rokowaniu" odnosi się do pacjenta, u którego prognoza dotycząca wyniku choroby jest pesymistyczna lub niekorzystna. Oznacza to, że istnieje wysokie ryzyko powikłań, progresji choroby lub nawet zagrożenia życia.  Problemy pielęgnacyjne, związane z opieką nad chorym o niepomyślnym rokowaniu, mogą obejmować: ·   - USNIERZANIE - Kontrola bólu: Pacjenci o niepomyślnym rokowaniu często doświadczają znacznego bólu związanego z ich schorzeniem. Zapewnienie odpowiedniej farmakologicznej i niefarmakologicznej kontroli bólu jest ważnym aspektem opieki pielęgniarskiej. ·        Pielęgnacja ran: Niektóre choroby mogą prowadzić do powstawania trudno gojących się ran lub owrzodzeń. Pielęgnacja tych ran, włączając odpowiednie oczyszczanie, bandażowanie i monitorowanie, jest niezbędna dla zapobieżenia infekcjom i przyspieszenia procesu gojenia. ·        Zwalczanie infekcji: Pacjenci o osłabionym układzie odpornościowym są podatni na infekcje, które mogą pogorszyć ich stan zdrowia. Zapewnienie higieny osobistej, odpowiedniej dezynfekcji otoczenia.	15
86.	86. Podaj definicję i wymień podstawowe założenia opieki paliatywnej. Opieka paliatywna to dziedzina medycyny, która skupia się na zapewnieniu kompleksowej opieki i wsparcia osobom z poważnymi, nieuleczalnymi chorobami. Jej celem jest poprawa jakości życia pacjentów oraz ich rodzin poprzez łagodzenie objawów, zapewnienie komfortu fizycznego, emocjonalnego, społecznego i duchowego. Podstawowe założenia opieki paliatywnej obejmują: Leczenie objawów: Priorytetem opieki paliatywnej jest skuteczne łagodzenie bólu i innych nieprzyjemnych objawów, takich jak nudności, zmęczenie, duszność czy depresja. Komunikacja i współpraca: Opieka paliatywna stawia duży nacisk na komunikację i współpracę między pacjentem, rodziną i zespołem opieki. Ważne jest, aby pacjent i jego bliscy mieli pełne zrozumienie dotyczące prognozy, możliwości leczenia oraz konsekwencji związanych z opieką paliatywną.
87.	87. Wymień i omów rodzaje wsparcia udzielanego rodzinie i pacjentowi z chorobą nowotworową. Wsparcie medyczne: Obejmuje ono leczenie onkologiczne, które może być przeprowadzane przez lekarzy, pielęgniarki onkologiczne i inne specjalistyczne personel medyczny. Może to obejmować chemioterapię, radioterapię, chirurgię oraz inne procedury związane z leczeniem nowotworu. Wsparcie emocjonalne: Diagnoza nowotworu może wywoływać silne emocje, takie jak strach, smutek, złość czy poczucie bezradności. Wsparcie emocjonalne od specjalistów, takich jak psychologowie lub terapeuci, może pomóc pacjentowi i rodzinie radzić sobie ze stresem i lękiem związanym z chorobą. Może to obejmować indywidualną terapię, terapię rodzinna lub grupową. Wsparcie społeczne: Ważne jest, aby pacjent i rodzina czuli się wspierani przez swoje społeczności, takie jak przyjaciele, sąsiedzi, współpracownicy i organizacje charytatywne. Wsparcie społeczne może obejmować pomoc w codziennych czynnościach, takich jak zakupy czy gotowanie posiłków, a także rozmowy i wsparcie emocjonalne od bliskich. Wsparcie edukacyjne: Informacja i edukacja na temat choroby nowotworowej są niezwykle istotne dla pacjenta i jego rodziny. Lekarze, pielęgniarki i inne osoby związane z opieką zdrowotną mogą dostarczać informacji na temat choroby, leczenia, działań profilaktycznych i możliwości wsparcia
88.	88. Przedstaw odrębności biologiczne organizmu człowieka starego. Odrębności biologiczne związane ze starzeniem się człowieka: Skóra: Wraz z wiekiem skóra traci elastyczność i jędrność. Pojawiają się zmarszczki, skóra staje się cieńsza, sucha i bardziej podatna na uszkodzenia. Może pojawić się również plamica starcza i zmiany barwnikowe. Mięśnie: Starzenie się prowadzi do utraty masy mięśniowej, co jest znane jako sarkopenia. Mięśnie stają się słabsze i trudniej jest utrzymać sprawność fizyczną. Spada również wydolność mięśniowa i zdolność do regeneracji. Kości: Wraz z wiekiem kości tracą gęstość i masę, co prowadzi do zwiększonego ryzyka osteoporozy i łamliwości kości. Starzenie się kości może prowadzić do większej podatności na złamania. Układ hormonalny: Wraz z wiekiem produkcja hormonów, takich jak estrogen i testosteron, maleje. To może prowadzić do różnych skutków, takich jak zmniejszenie masy mięśniowej, utrata kości, zmiany nastroju i zmniejszenie libido. Układ sercowo-naczyniowy: Starzenie się wpływa na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Elastyczność naczyń krwionośnych maleje, co zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, chorób serca i udaru mózgu. Również serce staje się mniej wydajne i może pojawić się zaburzenie rytmu serca.
89.	89. Wymień najczęstsze problemy somatyczne człowieka starego. ·        * Choroby serca i układu krążenia (nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, niewydolność serca czy zaburzenia rytmu serca) ·      * Choroby układu oddechowego (przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), zapalenie płuc czy astma) ·      * Choroby układu pokarmowego (choroba wrzodowa, zaparcia, choroba Crohna czy zapalenie jelit) ·      * Choroby neurologiczne (choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, udar mózgu czy neuropatia) ·      * Choroby układu kostno-mięśniowego (Osteoporoza, artretyzm, zwyrodnienie stawów i osteoartroza) ·      * Problemy ze wzrokiem i słuchem ·      * Problemy z równowagą i upadkami ·      * Choroby metaboliczne (cukrzyca typu 2 czy zaburzenia lipidowe) ·      * Choroby nerek
90.	90. Przedstaw czynniki wewnętrzne i zewnętrzne wpływające na powstawanie odleżyn. Czynniki wewnętrzne: ·        Utrata zdolności ruchowej ·        Zmniejszona czucie (Osoby z zaburzeniami czucia, takimi jak neuropatia, nie są w stanie odczuwać bólu lub dyskomfortu, co może prowadzić do nieświadomego ucisku na skórę przez dłuższy czas) ·        Niedożywienie i odwodnienie Czynniki zewnętrzne: ·        Długotrwały ucisk ·        Tarcie i ścieranie ·        Wilgoć i wilgotność ·        Niewłaściwa opieka nad skórą
91.	91. Wyjaśnij na czym polega profilaktyka przeciwodleżynowa. Profilaktyka przeciw odleży nowa polega na zastosowaniu właściwych środków i metod niedopuszczenia do pojawienia się odleżyn. Codzienne oglądanie ciała, zwłaszcza miejsc poddatnych na tworzenie się odleżyn. Zaleca się zmianę pozycji ciała co dwie – trzy godziny u osób najbardziej narażonych tj: po uszkodzeniu OUN, nieprzytomnych, z ograniczoną możliwością samodzielnej zmiany pozycji ciała. Główne zasady profilaktyki przeciw odleży nowej -Odciążenie punktów ryzyka -Prawidłowe odżywianie -Higiena całego ciała -Kontrola i monitorowanie skóry -Edukacja -Współpraca z zespołami opieki	16
92.	92. Co to jest BMI, do czego służy, jak się oblicza. BMI wskaźnik masy ciała ( body mass index) pozwala na określenie stopnia otyłości lub niedowagi. Służy do oceny ryzyka wystąpienia chorób związanych z nadwagą takich jak miażdżyca lub choroba niedokrwienna serca. Obliczamy go dzieląc masę ciała w kilogramach przez wzrost podniesiony do kwadratu ·        Poniżej 18,5 niedowaga ·        18,5 – 24,99 waga prawidłowa ·        25,0 – 29,99 nadwaga ·        30,0 – 34,99 otyłość I stopnia ·        35,0 – 39,99 otyłość II stopnia ·        Powyżej 39,99 otyłość olbrzymia
93.	93. Wyjaśnij, co oznacza pojęcie stomia odżywcza i wymień jej rodzaje. Stomia odżywcza to chirurgiczne połączenie pomiędzy światłem przewodu pokarmowego, a skórą na brzuchu. Wykonana jest w górnym odcinku przewodu pokarmowego (przełyk, żołądek, jelito czcze) , by umożliwić odżywianie dojelitowe osoby u której nie można podawać pokarmu drogą naturalną. Najczęściej wykonywana jest w przypadku niedrożności górnego odcinka pokarmowego ( nowotwory przełyku, gardła, oparzenia dróg oddechowych) lub u osób u których zanikł odruch połykania np.: Po wylewach, guzach mózgu, udarach lub NZK. Wyróżniamy stomię: · KOLOSTOMIA - ( sztuczny odbyt) to wyłonione jelito grube , najczęściej w obrębie okrężnicy esowatej. Umiejscowiona jest zazwyczaj po lewej stronie brzucha poniżej pępka. Stomia ta ma lekko wydłużony kształt i wystaje na około 1,5 cm powyżej poziomu skóry. Stolec powinien być uformowany i wydalany 1-2 razy dziennie. · ILEOSTOMIA- Stomia wytworzona na jelicie cienkim , czyli operacyjne wyprowadzenie światła jelita cienkiego na powierzchnię brzucha, stomia umożliwia wydalanie płynnej konsystencji treści jelitowej .    . UROSTOMIA - przetoka moczowo - skórna wykonuje się ją gdy wydalanie moczu w naturalny sposób z różnych przyczyn jest niemożliwa. Polega na połączeniu moczowodu, pęcherza moczowego lub nerki z powierzchnią brzucha. Mocz zbiera się w specjalnie przystosowanym do tego worku przyklejanym do skóry.
94.	94. Wymień zadania gimnastyki oddechowej Ćwiczenia oddechowe mają za zadanie: ·        zwiększenie pojemności płuc, ·        zwiększenie siły mięśni oddechowych, ·        zaktywizowanie różnych torów oddechowych, ·        zwiększenie ruchomości przepony, ·        zwiększenie ruchomości stawów  klatki piersiowej.
95.	95. Omów zasady i metody podawania tlenu. Tlen to gaz niezbędny do prawidłowego funkcjonowania komórek organizmu . Stopień wysycenia hemoglobiny we krwi określa się mianem saturacji i mierzy się ją puls oksymetrem. Dla krwi tętniczej przedział wynosi 95-98% , u palaczy i osób starszych te wartości są niższe. Wskazaniem do tlenoterapii jest saturacja na poziomie 92%. Za wyjątkiem chorych z przewlekłą niewydolnością oddechową. Najważniejszą zasadą przy tlenoterapii jest zakaz używania ognia. METODY PODAWANIA TLENU ·        Tlenoterapia czynna – polega na wtłaczaniu mieszaniny oddechowej za pomocą oddechu wymuszonego( respiratora) ·        Tlenoterapia bierna - tlen jest wdychany przy udziale samodzielnego oddechu pacjenta. ·        Tlenoterapia domowa - tlen jest podawany przez przenośne źródła tlenu (koncentrator tlenowy) lub z butli tlenowych. Tlenoterapia domowa powinna trwać jak najdłużej w czasie doby, najlepiej w godzinach nocnych podczas snu. ·        Tlenoterapia na oddziale szpitalnym - podaż tlenu jest stosowana przez różne instalacje tlenowe , może też być stosowany namiot tlenowy lub w komorze hiperbarycznej.
96.	96. Przedstaw i omów podział oparzeń w zależności od ich głębokości. Oparzenie to uszkodzenie tkanek, do którego dochodzi  w wyniku działania energii- wysokiej temperatury , środków chemicznych lub prądu. Ze względu na ich głębokość , oparzenia dzielimy na powierzchowne i głębokie. · Oparzenie I*- obejmuje naskórek , a objawem klinicznym jest zaczerwienienie skóry i niewielki obrzęk. Zmiany SA silnie bolesne. Goją się dość szybko. · Oparzenie II* - powierzchowne obejmuje naskórek i część skóry właściwej , występuje zaczerwienienie, obrzęk i pęcherze z płynem surowiczym. Pęcherze tworzą się z martwego naskórka pod którym zbiera się płyn surowiczy. Występuje duża bolesność, oparzenie goi się od 10-21 dni. · Oparzenie II*- głębokie obejmuje naskórek i pełną grubość skóry właściwej . Pojawia się białe zabarwienie skóry z czerwonymi punktami w okolicy mieszków włosowych. Dochodzi do uszkodzenia zakończeń nerwowych co zmniejsza bolesność. Takie oparzenia goją się kilka tygodni. · Oparzenie III* - obejmuje całą grubość skóry właściwej z naczyniami, nerwami skórnymi podskórną tkanką tłuszczową. Skóra zabarwia się na perłowo- biały odcień lub brunatny jest twarda i wysuszona. Bolesność jest nieznaczna. Z okolicy objętej oparzeniem łatwo usuwa się włosy. Takie oparzenie goi się bardzo długo i na ogół wymaga przeszczepu skóry. Oparzenie IV*- Obejmuje swoim zasięgiem mięśnie, ścięgna i kości. W najcięższych przypadkach dochodzi do zwęglenia oparzonej części ciała. Bolesność jest nieznaczna.
97.	97. Omów regułę dziewiątek jako metodę oceny stopnia powierzchni oparzenia. Reguła dziewiątek. Zgodnie z nią ciało dzieli się na pola stanowiące 9% lub 18% całkowitej powierzchni. U osób dorosłych głowa i każda kończyna górna stanowią 9%, natomiast przód tułowia, tył tułowia i każda kończyna dolna stanowią po 18%. Wyjątkiem są okolice krocza, które stanowią 1%.Co to jest reguła dziewiątek?  Oparzenia,   Powierzchnię oparzenia można z grubsza ocenić na miejscu wypadku posługując się tzw. regułą dziewiątki - poszczególne części ciała stanowią 9% (lub wielokrotność) powierzchni całkowitej ciała. Za groźne dla życia dla dorosłego człowieka przyjmuje się oparzenie II stopnia (i cięższe) obejmujące ponad 18% powierzchni.  U dorosłych obowiązuje reguła dziewiątek: 9% powierzchni ciała odpowiada głowa, 9% każda z kończyn górnych, 18% przód tułowia, 18% tył tułowia, 18% każda z kończyn dolnych, 1% okolice krocza. U dzieci obowiązuje zaś reguła piątek: 20% powierzchni to głowa, 20% przód tułowia, 20% tył tułowia, 10% każda z kończyn. Oparzenia średnie: oparzenia II stopnia obejmujące 15-25% powierzchni ciała u dorosłych, oparzenia II stopnia obejmujące 10-20% powierzchni ciała u dzieci, oparzenia III stopnia obejmujące 2-10% powierzchni ciała.  oparzenie III stopnia – dochodzi do uszkodzenia pełnej grubości skóry, często również tkanek głębokich, niekiedy aż do kości. Często część martwicza skóry wysycha i tworzą się białoszare lub żółte strupy  Ciężkie - oparzenia I lub II stopnia obejmujące ponad 50% powierzchni ciała, a oparzenia III stopnia powyżej 15%.	17
98.	98. Scharakteryzuj pojęcia hipoglikemii i hiperglikemii oraz omów postępowanie w przypadku ich wystąpienia. Hipoglikemia to krytyczny spadek poziomu glukozy we krwi (< 70 mg/dl), który stwarza realne zagrożenie dla organizmu. i zapamiętania; • zaburzenia zachowania, takie jak agresja lub wesołkowatość.   Hiperglikemia to stan, w którym poziom glukozy we krwi wzrasta ponad poziom prawidłowy.     Stan podwyższonego stężenia glukozy w surowicy krwi to hiperglikemia. Objawy mogą być typowe (wielomocz, wzmożone pragnienie, odwodnienie, osłabienie), ale mogą też wcale nie występować. Wieloletnia, nieleczona hiperglikemia prowadzi do uszkodzeń narządowych i niesie ryzyko poważnych powikłań.     Hipoglikemia to stan, w którym we krwi pacjenta następuje znaczące, patologiczne obniżenie stężenia glukozy. Obecnie hipoglikemia diagnozowana jest w momencie, gdy poziomy glukozy we krwi są niższe niż 70 mg/dl (3,9 mmol/l).     Przy obserwowaniu długotrwałych symptomów hiperglikemii należy oczywiście udać się do lekarza, który zaleci wykonanie badań w kierunku cukrzycy. Jeśli jednak poziom glukozy we krwi nagle drastycznie wzrośnie, a pacjent wykazuje wymienione powyżej objawy, wówczas należy jak najszybciej wezwać pomoc medyczną.     Jak postępować w przypadku hiperglikemii?  W przypadku wystąpienia objawów hiperglikemii, należy zadzwonić na pogotowie, niezależnie od tego czy chory stracił przytomność, czy jest świadomy. Jeśli stężenie glukozy jest zbyt duże, konieczne może być podłączenie kroplówki i insuliny.     Jak postępować w przypadku hipoglikemii?  Jeżeli jest ono niskie, należy spożyć węglowodany proste, np. w formie owocu lub rozpuszczonego w wodzie cukru. Gdy stan się nie poprawia po kilku minutach, konieczne jest wezwanie karetki. W przypadku pomocy osobie nieprzytomnej, powinieneś powstrzymać się od podawania czegokolwiek do picia lub jedzenia.     Czym się różni hipoglikemia od hiperglikemii?  Hipoglikemia to krytyczny spadek poziomu glukozy we krwi (< 70 mg/dl), który stwarza realne zagrożenie dla organizmu. i zapamiętania; • zaburzenia zachowania, takie jak agresja lub wesołkowatość.   Hiperglikemia to stan, w którym poziom glukozy we krwi wzrasta ponad poziom prawidłowy.

 

1) AGNIESZKA NOWICKA (1 - 6) 

2) AGNIESZKA ŚCIOCH  ( 7 - 12 )

3) ANNA TANECZNIK (13 - 17) 

4) BARBARA GOŁĘBIEWSKA  (19 - 24)

5) BEATA FORYSZEWSKA ( 25 - 30) brak pyt. 25, 26

6) BEATA RUDKOWSKA ( 31 - 36)

7) BEATA RZUCIDŁO (37- 42)

8) EMILIA MAŃK (43 - 48)    

9) EWA ANINOWSKA (49 - 54)

10) IGA GRUSZKA (55 - 60)

11) MAŁGORZATA BERENSTEIN (61 - 66)

12) IZABELLA PYTKOWSKA (67 - 72) 

13) LENA WALCZAK (73 - 78)

14) EDYTA ORŁOWSKA (Lukrecja) (79 - 84)

15) MAGDALENA JAZUREK (85 - 90)

16) MARTA KIETLA  (91 - 96) 

17) RENATA GROT  (97 - 98)